శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-ఈ ఆట గురించి ఎవరికైనా తెలుసా ?

ఈ ఆట గురించి ఎవరికైనా తెలుసా?

“దశావతారి” అనే ఆట పేక మన దేశంలో కి రాక ముందునుంచి ఆడుకుంటున్న ఆటగా తలుస్తాను.ఈ ఆట ప్రస్తావన శ్రీ శ్రీ పాద సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి గారి “ప్రత్యక్షశయ్య” కధ లో ఉన్నది. ఈ ఆట, అరవై సంవత్సరాల కితం, గ్రామాలలో అరుగులపై కూచుని ఆడుకోవడం నేను ఎరుగుదును. ఈ ఆటలో పేకని దస్త్రం అని అంటారు. ఈ ఆటలో ఉపయోగించే కొన్ని పదాలు, తురుఫు, కోత, పట్టు, మయిరు,ఓకు,హెచ్చు, తగ్గు, పిల్లేడు ( జొకర్ అనుకుంటా) ఇంకా కొన్ని మాటలున్నయి, నేను మరిచాను. ఒక దస్త్రంలో, అవతారాలు మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నారశింహ, వామన, బలరామ, రామ, కృష్ణ, బుద్ధ, కల్కి, పది అవతారాలకి,ఒక్కొక అవతారానికి పది ముక్కల చొప్పున పది అవతారాలకి మొత్తం వంద ముక్కలు, పిల్లేళ్ళు ( జోకర్ లనుకుంటా). కొన్ని దస్త్రాలు కలిపి పది మందిదాకా అడేవారు. ఈ ఆట ఖాళీ సమయాలలో స్త్రీలు కూడా అడేవారు.

నాకు తెలిసినంతవరకు చెబుతున్నాను. తెలిసినవారు చెప్పండి,తెలియక పోయినా ఫర్వాలేదు మాటకలపండి.

ప్రకటనలు

42 thoughts on “శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-ఈ ఆట గురించి ఎవరికైనా తెలుసా ?

  1. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  2. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  3. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  4. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  5. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  6. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  7. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  8. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  9. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  10. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  11. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  12. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  13. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  14. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  15. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  16. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  17. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  18. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  19. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  20. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  21. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

  22. పింగుబ్యాకు: శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-దశావతారీ(మరుగునపడిన మన ఆట.) – కష్టేఫలే(పునః ప్రచురణ)

    • @సుధాకర్ గారు,
      ఇప్పటికీ ఈ టపా సంపూర్తికాదు. నాకు సమాచారం దొరికిన తరవాత మళ్ళీ రాయాలి.
      ధన్యవాదాలు.

  23. అయ్యా,

    వేదం చదవాల్సిన జీవిత వేళలో ఇది ఏమి శర్మ గారు, దస్త్రం మీద పడ్డారు !!!

    చీర్స్
    జిలేబి.

    • @జిలేబి గారు,
      ఎండ వేడిమి చాలా బాధ పెడుతోంది. వేడిమి 50 డిగ్రీలకి చేరుతోంది. కరంటు లేక చెయ్యగలది లేక, టపా రాయలేమా అని ఆలోచిస్తే చిన్నదిగా ఈ విషయం దొరికి రాశానన్నమాట.ఈ ఆట మన సంస్కృతికి పట్టుకొమ్మ. జ్ఞాపక శక్తికి, లెక్కలకి మంచి ఎక్సర్సైజ్. ఇది మరుగునపడిందని నా బాధ.
      ధన్యవాదాలు.

      • @శ్రీగారు,
        ఆరోగ్యం ఫరవాలేదు కాని, వేడిమి భరించడం కష్టంగా ఉందండి. కరంటు బాధలు మామూలే, ఇవే కనపడకపోడానికి కారణాలు.
        ధన్యవాదాలు.

  24. శ్రీ శర్మగారికి నమస్కారం!

    మఱుగునపడిపోయిన తెలుగు ఇళ్ళలోని మంచి ఆటను జ్ఞాపకానికి తెచ్చి పుణ్యం మూటగట్టుకొన్నారు.

    శ్రీ రసజ్ఞ గారు పేర్కొన్న పేకముక్కల ఆట “తురుఫు” (< Trump; < తుర్ఫ్) ) ఉర్దూ పదం. ఆంగ్లేయులతోడి పరిచయం వల్ల ఆ ఆట మనదేశంలోకి వచ్చింది. గురజాడ వారు కన్యాశుల్కంలో ఆ ఆటను ఎంత సరసంగా ఆడవచ్చునో – ఆటలోని మోసాలతో సహా కన్నులకు కట్టి చూపారు.

    "దశావతారీ" ఆటకు "పేక" (< Pack of Cards) ముక్కలతో సంబంధం లేదు. ఆ ముక్కలు గుండ్రంగానూ, కొంత Oval గానూ ఉంటాయి. ఆ దశావతారీ ముక్కలను కట్టి ఉంచటానికి వాడే "దస్తార్" (అందమైన రంగు గుడ్డ) మూలాన దానికి "దస్త్రం" అని పేరు వచ్చింది.

    1932లో రాజమండ్రి నుంచి శ్రీ కందుకూరి బాల సూర్యప్రసాదరాయ భూపాలుడు గారు వెలువరించిన అద్భుతమైన విజ్ఞానసర్వస్వం " ఆంధ్ర విజ్ఞానము" 3-వ సంపుటం 1448 వ పుటలో దశావతారీ ఆడే విధానం; ఆ క్రీడా పరిభాష; కొంతవఱకు చరిత్ర ఉన్నాయి.

    ఉషగారు పేర్కొన్న శ్రీ దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి గారి వ్యాసంలోని "దశావతారీ" వారింటనే పూర్తి కట్ట ఉండేది. దానిని అధికరించి శ్రీ పిలకా గణపతిశాస్త్రి గారొక పద్యం కూడా చెప్పారు. ఆ దస్త్రం ఇప్పటికీ వారింట ఉన్నదో లేదో – శ్రీ బుజ్జాయి గారిని అడిగి తెలుసుకోవాలి.

    సర్వ శుభాకాంక్షలతో,
    ఏల్చూరి మురళీధరరావు

    • @ఏల్చూరి మురళీధరరావు గారు,
      నా బ్లాగుకు స్వాగతం. అనివార్య కారణాల మూలంగా జవాబు ఆలస్యం అయింది.మరుగున పడిపోయిన ఆటని మళ్ళీ పరిచయం చెయ్యాలని కోరిక. మాకు ఇక్కడ పుస్తకాలు దొరకవు, రిఫరెన్స్ కి. ప్రయత్నం చేస్తాను. ఎవరైనా వారి బ్లాగులో దీని గురించి రాసినా నాకు సంతోషమే. సెర్చ్ లో కెళితే నా బ్లాగు చూపుతోంది తప్ప వేరు వివరం లేదు. అదీ నా బాధ.
      ధన్యవాదాలు.

  25. Details at http://groups.yahoo.com/group/racchabanda/message/8971
    http://groups.yahoo.com/group/racchabanda/message/8960

    భారతి రజతోత్సవసంచిక (1924-49)లో తోలుమీదచిత్రించిన చీట్ల బొమ్మలు,పెద్దాపురంరాజుగారి చిత్రసంగ్రహమునుంచి, ప్రచురించారు.

    నమస్కారములతో,
    వాడపల్లి శేషతల్పశాయి.

    • @వాడపల్లి శేషతల్పశాయి గారు,
      నా బ్లాగుకు స్వాగతం. అనివార్య కారణాల మూలంగా జవాబు ఆలస్యం అయింది. తెలియనిది చాలానే చెప్పేరు.
      ధన్యవాదాలు.

  26. తాతగారూ
    నాకు ఈ దస్త్రం అంటే తెలియదు కానీ తురఫు అయితే మా బాగా తెలుసు. ఇందులో 7 నుండి ఆసు వరకు ఉన్న ముక్కలు మాత్రమే ఆడటానికి వాడతారు. ఒక పేక సెట్టుతో ముగ్గురే ఆడతారు. అలా ఆడుకోవడానికి మిగిలిన 32 ముక్కల్లో ముందు అయిదు అయిదు పంచుతారు. పంచేవారి కుడి పక్కన ఉన్నవారు వారికి వచ్చిన ముక్కల్లో ఎక్కువ పట్లు దేనికి వస్తాయి అన్నది ఆలోచించుకుని ఒక చుక్క (డైమండ్, ఆటీన్, ఇలా) తురఫు అని చెప్తారు. ఒకవేళ వేసిన మొదటి అయిదు ముక్కల్లో అన్నీ అంకెల ముక్కలే వచ్చి బొమ్మల ముక్కలు (జాకీ, రాణీ, రాజు, ఆసు) రాకపోతే బొమ్మల లాంతరు అని ఆట కలిపేస్తారు. ఒకవేళ ఆ మొదటి అయిదు ముక్కల్లో వచ్చిన వాటిని వాళ్ళు తేల్చుకోలేకపోతే తరువాత వెయ్యబోయే ముక్క చూపించమంటారు. అప్పుడు అది ఏ చుక్కయితే అదే తురఫు గా చెప్పాలి. ఇలా తురఫు చెప్పిన వారికి అయిదు పట్లు, ముక్కలు పంచిన వారికి రెండు పట్లు, మూడవ వారికి మూడు పట్లు రావాలి. తురఫు చెప్పిన వ్యక్తి చెప్పిన చుక్క ముక్కలు పంచిన వ్యక్తి వద్ద తప్పని సరిగా ఉండాలి లేదా ఆట కలిపేస్తారు. ఇలా మొదటి అయిదు పంచి తురఫుని ఎన్నుకున్నాక మూడు మూడు ముక్కలు పంచుతారు. ఆ తరువాత రెండు రెండు ముక్కలు పంచుతారు. చివరలో మిగిలిన రెండు ముక్కలనీ అందరికీ చూపిస్తూ తురఫు చెప్పిన వ్యక్తికి ఇచ్చేస్తారు. అతను తన వద్ద ఉన్న పన్నెండు ముక్కలలో రెండు ముక్కలని దిన్చేసుకోవాలి వీటిని దింపుడు ముక్కలు అంటారు. ఈ ముక్కలు దించకుండా ఆట మొదలు పెట్టినా, చివరాఖరిన ముక్కలతో కలపకపోయినా తనతో ఆడే ఇద్దరిలో ఒకరికి ఎర్రాసు (డయమండ్ లేదా ఆటీన్) ఒకరికి నల్లాసు (కళావరు లేదా ఇస్ఫేటు) ఇవ్వాలి. తురఫు చెప్పిన వారు ఆట మొదలుపెడతారు. ఆట విషయానికి వస్తే ఏ చుక్క ముక్కతో అయితే ఆట మొదలెట్టారో ఆ చుక్కలో పెద్ద ముక్క వేస్తే ఆ పట్టు వారిది. ఒకళ్ళు ఏడుతో మొదలెడితే తరువాతి వారు రాజు వేసి తరువాతి వారు ఆసు వేస్తే ఆ పట్టు ఆసు వేసిన వారిది. ఆటీన్ తురఫు చెప్పారనుకుందాం. ఆట రాజు ఇస్ఫేటుతో మొదలయ్య్యిన్దనుకుందాం. పక్క వ్యక్తి ఆసు ఇస్ఫేటు వేస్తే ఆ పట్టు అతనికే వెళ్ళాలి కానీ మూడవ వ్యక్తి వద్ద ఇస్ఫేటు ముక్కలు లేని పక్షంలో ఏడు ఆటీన్ ముక్క వేస్తే పట్టు అతనికే వెళిపోతుంది. దీనినే కోత అంటారు. ఒక్కోసారి ఈ కోతకి పైకోత కూడా కోస్తారు. అదెలా అంటే ఆట మొదట్లో ఇస్ఫేటు ఆసు వేసారనుకోండి, ఆ ఇస్ఫేటు ముక్కలు వేరే ఇద్దరి వద్ద లేని పక్షంలో ఒకతను జాకీ ఆటీను తో కోత కోసాడనుకోండి. ఆ మూడవ వ్యక్తి రాజు ఆటీను వేస్తే పై కోత కనుక పట్టు అతనిది. ఇలా పట్టు తీసుకున్న వారు తరువాతి పట్టుకి ముక్కలు వేస్తారు. ఓడిపోయిన వారు ఎన్ని పట్లు కోల్పోయారో అన్నీ డబ్బులు (పట్టుకింత) గెలిచిన వారికి ఇవ్వాలి. ఇందులో ప్రతీ ముక్కనీ ఓకు అంటారు. భలే సరదాగా ఉంటున్దిలెండి. మీ టపా కన్నా నా వ్యాఖ్య పెద్దదయ్యింది మన్నించండి.

    • @అమ్మాయ్ రసజ్ఞ,
      నాకు పేకాట రాదు.మంచి ఆటే నేర్చుకున్నా.
      మనదైన, భారతీయమైన ఆట దశావతారి. ఇది మరుగునపడిపోయిందని నా బాధ. దీన్ని మళ్ళీ పరిచయం చెయ్యాలని ఆశ.
      ధన్యవాదాలు.

  27. కృష్ణశాస్త్రి సాహిత్యం – 5, వ్యాసావళి-వ్యాసాలు : పుస్తకం లో “మన ఆటలు” అన్న శీర్షికన వచ్చిన 1952 నాటి రేడియో ప్రసంగం లో (పేజీ నెం: 240) లో ఈ ‘దశావతారి’ ఆట ని గూర్చిన చాలా వివరాలున్నాయి, చదివి ఆడేంత వివరంగా కాదు గాని. దీన్ని పేకాటకి అన్నగా చెప్పిన ఆ వ్యాసం ప్రకారం అంతకు 25 ఏళ్ళ క్రితమే ఇది నిలిచిపోయినట్లుగా అర్థమైంది. ఆ పుస్తకం లో చాలా ఇతరత్రా విశేషాలున్నాయి. దొరికితే కొని చదవండి. అలాగే నేనూ శ్రీపాద వారి ‘వడ్లగింజలు’ లో ప్రస్తావన రావడం చదివాను.

    • @ఉషగారు,
      కొద్దిగా నిరాశ పడ్డా, మీదగ్గరనుంచి కొంత విలువైన సమాచారమే లభించింది. ఈ ఆట మా ఇంటి అరుగుపై ఆడేవారు.( 1955-1960 ) నాడి ఆడే వయసుకాదు, అప్పటికి. విపులాచ పృధ్వీ, మరెవరేనా చెప్పకపోతారా! ఆశా జీవిని, పుస్తకం ప్రయత్నం చేస్తా. నాకు తెలిసినంత వరకు ఆట క్రమం కూడా చెబుతాను, ఎక్కడా లేదు కనక. చూద్దాం, ఈ ఆట మరుగున పడి ఉండచ్చు కాని చచ్చిపోలేదనుకుంటున్నా. మీ సహకారానికి
      Thank you

  28. పిల్లేడ్ గురించి తెలియదు. మీరు చెప్పిన ఆటలోనే కాకుండా పల్లెటూళ్లలో పేకను దస్త్రం అని వ్యవరిస్తుంటారు ఇప్పుడు కూడా. తురుఫు, కోత, పట్టు,ఓకు,హెచ్చు, తగ్గు.. ఈ పదాలు వేరే ఆటలలో వాడటం తెలుసు. ఉదాహరణకు ఆట-అడ్డు(అడ్డాట), trump.

    • @రమణగారు,
      ఈ మాటలన్నీ మన ఆట నుంచి ఇప్పటి పేకాటకి సంక్రమించి ఉంటాయనుకుంటున్నా.
      ధన్యవాదాలు

  29. ఈ ఆటగురించి వినడం కాని చూడడం కాని జరుగ లేదు, కానీ నా చిన్నప్పుడు పేకని కూడా దస్త్రం ఆని పిలవడం ఎరుగుదును. మా నాన్న గారు జోకర్ని పిల్లి అనే వారు.దీనికీ పిల్లేడు తో సంబంధం ఉన్నాదేమో?

    • @Gopal Krishna Rao Pantulaగారు,
      బహుశః దస్త్రం అనే మాట మన ఆటనుంచి ఇప్పటి పేకకి సంక్రమించిందనుకుంటా. జోకర్ ని పిల్లి అనడం కూడా మన ఆటనుంచి సంక్రమించి ఉండాలనుకుంటా.
      ధన్యవాదాలు

  30. శ్రీపాదవారి మరో ఆణిముత్యం వడ్లగింజలు లో కూడా దీని ప్రస్థావన ఉంది.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s