శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-sixth letter O square L

sixth letter O square L

అవి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తొలిరోజులు. తెల్లదొరల స్థానాల్లో నల్లదొరలు, పరిపాలకులుగా, అధికారులుగా కుదురు కుంటున్న కాలం. కొత్తగా అధికారులుగా కుదురు కుంటున్న నల్లదొరలలో రిటయిర్డ్ మిలిటరీ ఆఫీసర్లు కూడా ఉండేవారు. కోస్తా జిల్లాలలో ఓ సెంట్రల్ గవర్నమెంట్ ఆఫీసూ. తనిఖీ కొస్తున్నట్టు తంతి వార్త, ఆఫీస్ సిద్ధమైయింది. చిన్నదొర ఎదురెళ్ళి స్టేషన్ నుంచి పెద్ద దొరని తీసుకొచ్చాడు. మిలిటరీ ఆచారం ప్రకారంగా పెద్ద దొరొచ్చేటప్పటికి అందరూ వరుసలలో నిలబడి పెద్దదొరకి స్వాగతం చెబుతుండగా చిన్న దొర సిబ్బందిని పెద్దదొరకి పరిచయాలు చేస్తూ వచ్చాడు.

ఆఫీస్ తనిఖీ మొదలయింది, కొత్తగా వచ్చిన ఓ కుర్రగుమాస్తాకి పెద్ద దొరకి వాదన మొదలయింది, తనిఖీ రెండవరోజు. పెద్దదొర కుర్ర గుమాస్తా చెప్పినదంతా విని చివరికి ‘It seems you are a fool’ అనేశాడు. ఒక్క క్షణం ఆఫీస్ సూదిపడితే వినపడేటంత నిశ్శబ్దం అయిపోయింది. కొద్ది క్షణాల తరవాత, ఆఫీస్ వారంతా తేరుకుని ఎవరిపనిలో వాళ్ళు పడిపోయారు, పెద్దదొర మరో పనిలో పడ్డాడు. కాని, కుర్రగుమాస్తా ఉడికిపోయాడు,ఏం చెయ్యలేడు. ఎదుటివాడు పెద్ద ఆఫీసరు, ఓపిక పట్టేడు..

చివరిరోజైన మూడో రోజు పెద్దదొర వీడ్కోలు సందేశమిచ్చి, వరుసలో నిలబడ్డ ఒక్కొకరితో చేతులు కలుపుతూ వస్తున్నాడు. కుర్ర గుమాస్తా దగ్గరకొచ్చేటప్పటికి, కుర్ర గుమాస్తా ‘I refuse to shake hands with a fool’ అనేశాడు. ఒక్క సారి మళ్ళీ అంతా నిశ్శబ్దం, పెద్దదొర తేరుకుని ముందుకెళిపోయి, కారెక్కేసేడు.

అంతా చూస్తూ ఉన్న చిన్నదొర పిసుక్కుంటున్నాడు, పరుగున పెద్దదొర ఎక్కిన కార్ దగ్గర నిలబడి, కుర్ర గుమాస్తాపై ఏం చర్య తీసుకోమంటారని అడిగాడు, వినయంగా. పెద్దదొర చిరునవ్వు నవ్వి You are a sixth letter O square L అనేసి వెళిపోయాడు.

మా సీనియర్లు చెప్పుకునే ఆఫీస్ కతల్లో ఇదోహటి.

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-డొక్క చించి డోలు కట్టిస్తా!

డొక్క చించి డోలు కట్టిస్తా!

తెనుగునాట ఈ మాట చాలా విరివిగా వాడతారు, బెదిరించడానికి. డొక్క చీల్చడమేంటో? డోలు కట్టించడమేంటో? తెలుసా?

డొక్క అంటే కడుపు అని అర్ధం. కడుపంటే నానార్ధాలున్నాయి కాని ఇక్కడ కడుపంటే తిండి తింటే నిండేది 🙂

ఇదిగో ఈ కడుపును చింపేస్తాననడమన్నమాట, అంటే కడుపు కోసేస్తా లేదూ కడుపుమాడ్చి చంపేస్తానని అర్ధం. మరిడోలు కట్టించడం 🙂

పూర్వంరోజుల్లో శవాన్ని డోలు సన్నాయితో శ్మశానానికి తీసుకుపోయేవారు

ముసలాడింట్లో చస్తాడేమోనని చల్లో వీధిలో పారేసే కొడుకులు కోడళ్ళున్నకాలం,అద్దెఇస్తున్న ఇంట్లో చస్తే తీసుకెళ్ళేలోగా కూడా ఇంట్లో ఉంచకూడదంటున్న ఓనర్ల కాలం,ఇక నలుగురు మోసుకెళ్ళేందుకెక్కడ దొరుకుతారు? ధర్మాత్ములు తోపుడు బళ్ళు,తొట్టి రిక్షాలు, వేన్లు శవాలని మోసుకు పోయేందుకు ఉచుతంగా ఏర్పాటు చేస్తున్నకాలంలో, తప్పనివారెవరో దగ్గరూంటే తప్పక శవంతో వెళుతున్నకాలం

పాతరోజుల్లో ఆరోజు చనిపోతే ఆ రోజే అంత్యక్రియలు చేసేవారు. దానికీ అబ్బో! చనిపోయినవారి పట్ల ఎంత గౌరవం చూపేవారో! డోలూ సన్నాయి పెట్టేవారు,శ్మశానం దాకా. శవంతో పాటు ఊళ్ళో అందరూ వెళ్ళేవారు. కలిగినావారైతే బుక్కా గుండ, పువ్వులు, రూపాయలు చల్లుతూ శవాన్ని మోసుకుపోయేవారు. ఇంత వైభవంగా పీనుగును తీసుకెళ్ళే సంస్కృతి. అలా మేళతాళాలు పెట్టడమే డోలు కట్టించడం.

ఇప్పుడంటే చచ్చినవాళ్ళని మూడురోజులుపాటు ఐన్ బాక్సుల్లో పెట్టి ఉంచుతున్నారు, కొడుకులూ,కూతుళ్ళూ అమెరికాలోనో ఆస్ట్రేలియాలోనో ఉంటున్నారుగా, వాళ్ళొచ్చేకా తీసుకుపోతున్నారు. తక్కువలో తక్కువ మూడు రోజులు. కొన్ని చోట్ల వాళ్ళు మేం వచ్చిమాత్రం వచ్చి చేసేదేముంది అదేదో మీరే కానిచ్చేద్దురూ మొత్తం ఎంతవుతుందో చెప్పండి,డాలర్లు పంపుతా అంటున్నారు. కార్యక్రమం ఘనంగా చేయించండి, ఒక వీడియో తీసి పంపమనీ అంటున్నారు.

అంటే చివారాఖరిమాట డొక్కచింపి డోలు కట్టిస్తా అంటే చంపి శ్మశానానికి సగౌరవంగా పంపుతానని, అదండి సంగతి.

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-కంద బచ్చలి కూర-కుటుంబం

కంద బచ్చలి కూర-కుటుంబం

మొన్న వనసమారాధనలో కందా బచ్చలీ కూరొండేరు,ఆవ పెట్టి. వహ్వా! ఏమిచెప్పను అంత రుచిగా ఉందనుకోండీ!

కందాబచ్చలి కూరెలావండుకుంటారు? తియ్యకంద అదే ఎర్రకందని ముక్కలుగా తరుక్కోవాలి. కుక్కర్లో పారేస్తే అన్నీ ఉడికిపోతున్నరోజులు. పాతకాలంలో కంద, పప్పు ఉడికిన నీళ్ళంటే మంచివని అనేవారు. మా నూతి నీళ్ళకి కందా,పప్పూ ఉడుకుతాయండని చెప్పేవారు, అద్దెకొచ్చేవాళ్ళతో, ఇదో ప్రత్యేక అదనపు ఆకర్షణ, అద్దె కొచ్చేవారికి. దారి తప్పేనా? 🙂

బచ్చలిలో మట్టుబచ్చలి, ఎర్రబచ్చలి,తెల్లబచ్చలి,సిలోన్ బచ్చలి రకాలు. ఏదైనా బానే ఉంటుందిగాని, తెల్లబచ్చలి మట్టు బచ్చలి బాగున్నట్టు మిగిలినవి ఉండవు. మేనత్త కొడుకూ మొగుడేనా! ఉండ్రాళ్ళూ పిండివంటేనా సామెత అన్నట్టు, దీని గురించి మళ్ళీ చెప్పుకుందాం, మళ్ళీ దారి తప్పనుగా! 🙂 ఎక్కువగా దొడ్లో దొరికేది, పెరిగేది తెల్లబచ్చలే!

బచ్చలిని చీడా పీడా లేకుండా చూసి తరుక్కోవాలి నీళ్ళలోకి. కడిగేయాలి. కంద ఉడికించాలి, మెత్తగా, ఎనుసుకుపోయేలా. ఇందులో బచ్చలి వేసి ఉడికించాలి,తొందరగానే ఉడికిపోతుంది. కొద్దిగా పసుపేయాలి,తగిన ఉప్పేయాలి. కొద్దిగా రవ్వపులుసు తగినంత చేర్చాలి. కొద్దిగా గట్టిపడేదాకా ఉడికించాలి. పోపేయాలి, అందులో ఇంగువ ముక్క వేస్తే రాజా! ఆ సువాసనకే, కూర ఉత్తినే తినాలనిపించేస్తుంది. కూర రెడీ అనుకున్నారా? అసలు కత ముందే ఉంది 🙂 తగినన్ని ఆవాలు, ఎక్కువైతే, అతి వేడి చేస్తుంది, అసలు నోట్లో పెట్టుకోలేరు, కళ్ళ నీళ్ళు ఖాయం. తగినన్ని ఆవాలు నూరుకుని, పొట్టు ఊదేసి, కొద్దిగా ఉప్పు,పసుపు,నూనె చేర్చి (కనరెక్కిపోకుండా) కూరలో కలిపేయాలి. ఇప్పుడు కూరవడియాలు,గుమ్మడి వడియాలు వేరుగా వేయించినవి కూరలో కలపాలి. కంద బచ్చలి కూర రెడీ.

కందాబచ్చలి కూరని పెళ్ళి చూపులరోజునుంచి,తాంబూలాల్రోజునుంచి,పెళ్ళి, శోభనం, ఆ తరవాత దాకా వండుతూనే ఉంటారు. అశుభ కార్యాల తరవాత శుభాన్ని ఆశిస్తూచేసే భోజనాలకీ వండుతారు. కందా బచ్చలి రెండూ బలేగా కలిసిపోతాయి. కాబోయే భార్య,భర్త ఇలా కలిసిపోవాలనే ఆ కూర వండుతారేమో 🙂

కందాబచ్చలి కూరకీ కుటుంబానికీ పోలికుంది. కంద వేడి చేస్తుంది,బచ్చలి చలవ చేస్తుంది. భార్య కందాలా ఉంటే భర్త బచ్చలిలాగా, భర్త కందలా ఉంటే భార్య బచ్చలిలాగా ఉంటే సంసారం నడుస్తుంది, ఒకళ్ళు ఏటికంటే మరొకళ్ళు కోటికి అన్నట్టు కాక, ఉద్దాలకుడు ,చండి దాంపత్యంలా కాక, ఒకరినొకరు అర్ధం చేసుకునే వీలనమాట. చెక్ అండ్ బేలన్స్. మరి మధ్యలో వేడి చేసే ఆవ ఎందుకని కదా! ఆవ పెడితే కొద్దిగా వేడి చేసినా, కూర రుచిగా ఉంటుంది. పిల్లలే ఆవలాటివాళ్ళు, ఇబ్బందులున్నా,వాళ్ళు లేకపోతే బతుకు నిస్సారం, కుటుంబం ఆనందంగా ఉండాలంటే పిల్లలుండాలి. ఇక పులుపు మామగారిలాటిది,ఎక్కువా పనికిరాదు,తక్కువా పనికిరాదు,సమానంగా ఉంటేనే కూర రుచి. మామగారు లేకపోతే కుటుంబానికి పెద్ద దిక్కే కరువు కదా! ఇక పోపు అత్తగారు లాటిది, తగిన కారం లేకపోతే కూరకి రుచేలేదు. అలాగే అత్త అధికారం కొద్దిగా చూపిస్తేనే ఆ కుటుంబం సవ్యంగా నడుస్తుంది. ఇక ఇంగువ ముక్క బంధువులలాటిది. చుట్టాలు తిన్న ఇల్లు సుడి మంగళం అని నానుడి కాదుగాని, బంధువులొచ్చి వెళితే వాళ్ళింట్లో ఎంత ఒద్దిక,భార్య,భర్త మాటే వినపడదు, కళ్ళతోనే మాటాడేసుకుంటారు. ఇక పిల్లలు చెప్పద్దూ అబ్బో వెళ్ళింది మొదలు తాతా,అమ్మమ్మా అంటూ వదలనిదే. భార్య,భర్త ఎంత గౌరవం చేశారని, ఇదిగో బట్టలు కూడా పెట్టిపంపేరు. ఇలా సాగిపోతుంటుంది. చివరివేగాని మంచి రుచినిచ్చేవి, వేయించిన కూర వడియాలు,గుమ్మడి వడియాలు, అమ్మాయి తల్లి తండ్రీలాటివి. వీళ్ళు వేగిపోతున్నా ఇబ్బందితో, అమ్మాయి అల్లుడి సంసారానికి రుచినివ్వాలనే కోరుకుంటారు పాపం. భార్యభర్తలు పదిమందిలో ఉండీ, కళ్ళతో మాటాడేసుకోవడం, సంప్రదించుకుని ఒక మాటమీద ఉండడం, చూస్తే ముచ్చటే వేస్తుంది. కూరలో రుచిని పుట్టించే ఉప్పులాటిదే భార్యాభర్తలు పదిమందిలో ఉండి కూడా కళ్ళతోనే మాటాడుకునే సౌకర్యం, అర్ధం చేసుకునే అన్యోన్యం, అనుబంధం ఆ కుటుంబానికి రుచినిచ్చేది.

కందాబచ్చలి కూరంటే ఇష్టం లేనిదెవరు…

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-గుండు-బట్టతల.

గుండు-బట్టతల.

  ”ఏంతోచటం లేదోయ్!”
”ఇంట్లో కూచుని కుండల్లో గుర్రాలు తోలకపోతే అలా మా అన్నయ్యగారింటికేసి వెళ్ళిరారాదూ”, ఉచిత సలహా చెప్పింది ఇల్లాలు.
”సరే” అని కర్ర పోటేసుకుని బయలుదేరా! అక్కడికెళ్ళేసరికి మా సుబ్బరాజు,సత్తిబాబు చాలా జోరుగా చర్చించేసుకుంటున్నారు. వాతావరణం చాలా వేడిగా ఉన్నట్టుంది. ”ఎరక్కపోయివచ్చాను,ఇరుక్కుపోయాను” అనుకుని, ”రోటిలో తలదూర్చి రోకటిపోటునకు వెరువ నేర్చునా?” అనే జాతీయం గుర్తు చేసుకుని, కూచున్నా! మా సుబ్బరాజు ”అంతా మేధావులే” అన్నాడు, చర్చ సందర్భంగా. అమ్మయ్య! సావకాశం దొరికిందనుకుని చర్చ దారిమళ్ళించా ఇలా 🙂

సుబ్బరాజూ ”మేధావులన్నావుకదా! గుండువాళ్ళు మేధావులా? బట్టతలవాళ్ళా” ప్రశ్నించా!.
”అనుమానమేంటండీ!బట్టతలవాళ్ళే మేధావులని ఎప్పుడో తేల్చేశారు” అనేశాడు ఉడుకు మీద.
మా సత్తిబాబందుకుని ”బట్టతలవాళ్ళు మేధావులమని ప్రకటించుకుంటే సరిపోద్దా! శాస్త్రీయమైన అధారాలుండద్దూ” అనేశాడు.
”బట్టతలవాళ్ళకి చమురు ఖర్చులేదు, క్షవరం ఖర్చులేదు. ఖర్చులు తగ్గించుకున్నవాళ్ళు మేధావులుకాదా? గుండు వాళ్ళు పునః పునః క్షవరకళ్యాణం చేయించుకోవాలి, ఖర్చు, నూనె ఖర్చూ, అదేగాక మాకో పేరుంది తెలుసా? ఖర్వాటుడు అంటారు సంస్కృతంలో, బట్టతల మేధావిత్వానికి సూచన” అనేశాడు సుబ్బరాజు.

 

”నీకిలా చెబితే కుదరదుగాని, చెబుతా విను. జనాభాలో సగం మంది ఆడాళ్ళు, వాళ్ళకి బట్టతలొచ్చిన సావకాశం చూడలేదు. ఇంటికెళ్ళి మీ ఆవిడ దగ్గరని చూడు ఎవరు మేధావులో తెలిసిపోతుంది. నిజంగా ఆడాళ్ళే మేధావులు. బ్రిట్నీ స్పియర్స్ తెలుసా? పొన్నకాయలాగా గుండు చేయించుకున్న అందమైన గాయని. గుండు ఎందుకు చేయించుకుందో తెలుసా? మరింత అందంగా మెరిసిపోడానికే! గుండు చేయించుకుంటే అది నున్నగా, గచ్చకాయ నునుపుతో ఎంతందంగా పచ్చహా మెరిసిపోతుందో తెలుసా? బట్టతల చింతపండేసి ఎర్రగా తోమిన, తిరగేసిన ఇత్తడి బూరెల మూకుడులా ఉంటుంది. ఒకమాటయ్యా! మొక్క పెరగాలంటే భూమిలో సత్తువుండాలి కదా? బుర్రలో ఆ సత్తువ లేకేగదా నెత్తిమీద జుట్టూడిపోయింది, బుర్రలో గుంజుంటే పరకలు రాలిపోయి ఉండవు,మళ్ళీ మొలవకుండా! మరిమాకో పునః పునః నెత్తిమీద పరకలొస్తూనే ఉంటాయి, పునః పునః క్షవర కళ్యాణం చేయించుకుంటూనే ఉంటాం, బుర్రలో గుంజుందిగనకే పునః పునః వెంట్రుకలు మొలుచుకొస్తాయి. మా వల్ల ఒక వృత్తి బతుకుతోంది కదయ్యా! ఇప్పుడు చెప్పు ఎవరు మేధావులో అంటూ లేచిపోయాడు మా సత్తిబాబు.

ఇంతకీ మా సత్తిబాబు మాటే నిజమంటారా?