శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-శ్రీ లలితాష్టోత్తర శతకం-పరిచయం

శ్రీ లలితాష్టోత్తర శతకం-పరిచయం

మొన్ననోరోజు రాత్రి భోజనం తరవాత కళ్ళు కూరుకుపోతుండగా ఉయ్యాలలో కూచున్నా. ఇంతలో కోడలమ్మాయి, కొరియరొచ్చిందంటూ కవర్ చింపి ఓ పుస్తకం చేతికిచ్చి వెళ్ళింది. ఏంటని చూస్తే శతకం అని ఉంటే పద్యాల వాసనేసింది. మరో సారి చూస్తే శ్రీ లలితాష్టోత్తర శతకం అన్నది చూచి, ఏంటీ పేరే చిత్రంగా ఉందే అనుకుంటూ పుస్తకం తెరిచేటప్పటికి 66వ నామం దానికింద పద్యం కనపడ్డాయి. ఓహో అమ్మ నామాలని పద్యాలుగా రాశారనమాట. ఈ ప్రక్రియ కొత్తదిలా ఉందే అనుకున్నా! రచయిత్రి డా.గుఱ్ఱం సీతాదేవి గారు లబ్ధ ప్రతిష్టులు. ఇది తీరుబడిగా చూడాల్సిందే, అనుకుని నిద్రా దేవతని ఆహ్వానించా. మర్నాడు తీరుబడిగా మొదటినుంచి చదివా.

ఈ పుస్తకం గురించి బ్లాగులో రాస్తేనో అన్నది, మనసు! ఆగాగు! ఏంటీ ఈ పుస్తకం మీద సమీక్ష,విమర్శ, పరిచయం ఏం రాయాలన్నా నీకున్న అర్హతేంటో ఆలోచించావా! అని నిలవతీసింది,బుద్ధి. మనసు డీలా పడిపోయింది. వికల్పంలో పడిపోతుండగా అహంకారం, నీకున్న అర్హతేంటని కదూ అడిగావు? చదువులేకపోవడమే అర్హత. కారణం చెబుతా విను. చదువుకున్నవారికి ఇందులో ఛందస్సు, అలంకారం,భాష,శైలి ఇలా ఎన్నో కనపడతాయి. ఒకటి బాగుందనుకుంటారు, మరోటి బాగో లేదనుకుంటారు. ఈ చదువు రాని సామాన్యుడికి మనసుకి హత్తుకునేలా లలితంగా శ్రీ లలితాష్టోత్తరనామాలని పద్యాలుగా చెప్పినది, లలితమైన భాషలో బాగుందనిపించింది. అదే చెబుదామనుకున్నాడు, అదే పెద్ద అర్హత. నువ్వు చెప్పవోయ్ అని మనసుకు ఆర్డర్ వేసి పక్కకి తప్పుకుంది అహంకారం. మనసుకి హుషారొచ్చింది, బుద్ధి వెనక్కి తగ్గింది.. ఇక చిత్తంగారి గురించి చెప్పేదేలేదు. నామాలని పద్యాలని సహస్రం లో ఉన్న నామాలకి పోలికని బేరీజువేసుకుంటూ ఉండిపోయింది. మననం చేస్తూ ఉండిపోయాను. అవ్విధంబుగా మొదలైన ఈ శ్రీలలితాష్టోత్తర శతక పరిచయ కార్యక్రమంబెట్టిదంటేని……

రచయిత్రి శ్రీలలితా అష్టోత్తరనామ శతకం అని పేరు పెట్టినదే శ్రీ లలితాష్టోత్తర శతకంగా మార్చారు, ఇదీ బాగానే ఉంది. రచయిత్రి మనవిలో ”పలికెడిది భాగవతమట” అని పోతనగారు చెప్పినట్టుగా

పలికెడిది దేవి విభవము
పలికించెడిది తల్లి లలిత,పాయక రసనన్
పలికెద నా భవహరముగ
పలుకగ వేరొండు స్తుతుల పలుకగ నేలా!

అని చెబుతూ పోతనగారిని అనుకరిస్తున్నానని చెప్పి మరీ భాషా లాలిత్యా,న్ని మాటల పొందికను అనుసరించారు. శతకంలోని అన్ని పద్యాలను ఒకే ఛందస్సులో రాయడం, అందునా శ్రీలలితా దేవి నామావళిలోని అర్ధం,అంతరార్ధం చిన్న కంద పద్యంలో ఇమడ్చడం అంటే బహు కష్టమైన పని, కాని రచయిత్రి దానిని చాలా సునాయాసంగా అమ్మ దయవలన నెరవేర్చానని చెప్పేరు, బహుధా ప్రశంసనీయం. ఇలా చెప్పుకుపోతే చాలానే ఉన్నది, భాష మీద పట్టులేని నేను ఇంకా ముందుకుపోతే అపహాస్యంగా ఉంటుందని …… ఒక నామం దానికి సంబంధించిన పద్యం చెప్పి విరమిస్తాను.

శతకాన్ని తెరవగానే మొదటగా నా కళ్ళకి కనపడిన నామం ”ఓం పునరావృత్తి రహిత పురస్థాయై నమః” దీని గురించి ముచ్చటిస్తా. శ్రీలలితా సహస్రనామాలలో ఈ నామం ఇలా ఉంటుంది “ఓమ్! జన్మ మృత్యు జరాతప్త జన విశ్రాంతిదాయిన్యై నమః” అంటే ఆది శంకరులు చెప్పిన ”పునరపిజననం పునరపి మరణం, పునరపి జననీ జఠరే శయనం” మళ్ళీ పుట్టుక మళ్ళీ మరణం, మళ్ళీ పుట్టుక ఇలా చక్రవ్యూహంగా చావు పుట్టుకలు జరుగుతుంటాయి. జననం జరిగితే దాని వెన్నంటే మరణామూ ఉండి తీరుతుంది. ఈ జనన మరణాల మధ్యలో అవస్థలు, అవి బాల్యం,యౌవనం,కౌమారం,వార్ధక్యం. ఈ అవస్థలు ఆశ్రమ ధర్మాలలో కొనసాగుతాయి. ఆ ఆశ్రమ ధర్మాలు బ్రహ్మచర్య, గృహస్థు, వానప్రస్తం, సంన్యాసం. ఏ ఆశ్రమంలో ఉన్నా వృద్ధాప్యం తప్పదు. అదే జర దీనికి మారు పేరే రుజ. ఈ జరలో రుజాగ్రస్థమైన శరీరంతో వేదన పడి ఉపాధిని వదలి కొత్త ఉపాధిని,కొత్త తల్లి తండ్రుల వేటలో పడతాడు జీవుడు. ఇది జరుగుతూనే ఉంటుంది, కారణం కితం జన్మ నుంచి తెచ్చుకున్న కర్మ ఫల శేషం. ఏమిటీ కర్మలు? అవి ఆగామి, సంచితం, ప్రారబ్ధం. జన్మతో తెచ్చుకున్న ఫలశేషానికి కొంత తరుగో, మిగులో, చేరికో చేసుకుని మరు జన్మకి పట్టుకుపోతూంటాం. కర్మ ఫలం నిశ్శేషం కావడం జరిగేనా? అలా కర్మ ఫలం నిశ్శేషం ఐనపుడుగాని జీవుడు దేవునిలో ఐక్యంకాడు. అందుకే పుట్టుక చావు చక్రం నడుస్తూనే ఉంటుంది. మరి దీనినుంచి విముక్తి ప్రసాదించేదే అమ్మ శ్రీలలిత. ఇంత అర్ధాన్ని ఈ చిన్న పద్యంలో ఇమిడ్చిన రచయిత్రిదే అసలు ప్రతిభ, అది అమ్మ దయ కూడా. ఆ పద్యం ఇదే

జనన మరణ చక్రములను
హననముజేసి స్థిరమైన హర్మ్యమునందున్
అనయము నీ భక్తులకును
మనుగడ జేగూర్చునట్టి మాతరొ! లలితా!

ఇంకా చెప్పాలంటే చాలానే ఉంది, కాని ఇక్కడికి విరమిస్తా.

నామాట:- పిల్లలకి ఆస్థులు సంక్రమింపజేస్తాం. అలాగే కొంత గ్రంధాలయాన్ని కూడా తరవాత తరాలకి అందించాలన్నదే నా మాట. ఆ గ్రంధాలయంలో ఈ పుస్తకం తప్పక ఉండాలని నావిన్నపము. పుస్తకం ఖరీదు స్వల్పం, కొని చదవమని విన్నపం. ఆపై మీ ఇష్టం.