శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-18 అక్షౌహిణిలసేన-అయ్యబాబోయ్!

18 అక్షౌహిణిలసేన-అయ్యబాబోయ్!

  కురుక్షేత్రంలో పదునెనిమిది అక్షౌహిణీల సైన్యం మొహరించింది. అందులో పాండవులది ఏడు అక్షౌహిణిలు కౌరవులది పదకొండు అక్షౌహిణులు. ఒక అక్షౌహిణి చతురంగ బలం అంటే

21,870 రథాలు
21,870 ఏనుగులు
65,610 గుర్రాలు
1,09,350 కాల్బలము.

పద్దెమిది అకౌహిణులంటే
21,870 x 18 = 3,93,660 రథాలు
21,870 x 18 = 3,93,660 ఏనుగులు
65,610 x 18 = 11,80,980 గుర్రాలు
1,09,350 X 18 = 19,68,300 కాల్బలం

అయ్యబాబోయ్! ఇంతమంది ఎక్కడపట్టేరు, వీళ్ళకి తిండి తిప్పలు ఎలా? అసలు యుద్ధం జరిగిందా? ఇదీ శంక. చూద్దాం! అవధరించండి.

కురుక్షేత్రానిన్ని కేంద్రంగా తీసుకుని ముఫై కిలో మీటర్లవ్యాసార్ధంతో వృత్తం ఊహిస్తే దాని పరిధి పొడవు 180 కిలో మీటర్లు. ముఫై కిలో మీటర్ల వ్యాసార్ధ వృత్తం యుద్ధ రంగం, అదే పొలికలని, అదే దానిపేరే పొలం. వృత్త పరిధిని పద్దెనిమిది భాగాలు చేస్తే ఒక్కో భాగం పొడవు పదికిలో మీటర్లు, అలా దాన్ని వెనక్కి మరో పది కిలో మీటర్లు వెనక్కి పొడిగించుకుంటే వృత్త పరిధిమీద వంద చదరపుకిలో మీటర్ల వైశాల్యం ఉన్న చోటవుతుంది.

(వృత్తంలో తెల్లగా ఉన్నచోటు యుద్ధభూమి, నల్లగా ఉన్నచోటును పద్దెనిమిదిభాగాలు చేస్తే పద్దెనిమిది అక్షౌహిణులు పడతాయి, పరివారంతో సహా)

అటువంటివి పద్దెనిమిది. చెప్పుకోవాలంటే నలభై కిలో మీటర్ల వ్యాసార్ధ వృత్తంలో ముఫైకిలో మీటర్ల దగ్గరనుంచి సేనా నివాసాలనమాట. వంద చదరపు కిలో మీటర్ల చోటులో ఈ సేన మరియు గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాలు చక్కగానే ఉంటాయి. మరో సంగతి కూడా. ఇలా సైన్యంతో పాటు సైన్యానికి కావలసిన సమస్త సంభారమూ అమర్చి పెట్టేందుకు నట,విట,గాయక,వేశ్య,సేవక,వైద్య, వణిజులు కూడానే ఉండేవారు, ఇది భారతం చెబుతున్న మాట. అంటే ఒక లక్ష సైన్యం దానికి కావలసినవి అమర్చేందుకు మరో లక్షమంది మొత్తం రెండు లక్షలమంది ఉన్నారనుకున్నా, వీరంతా ఆ వంద చదరపుకిలో మీటర్లు చోటులో హాయిగా ఉన్నారు, చదరపుకిలో మీటరుకు రెండు వేలమంది. యుద్ధరంగానికి చేరువగానే ఉన్నారు. యుద్ధరంగ వైశాల్యం 2 పై ఆర్ స్క్వేర్ 900= 5,400 చదరపు కిలో మీటర్లు, చక్కగా వ్యూహాలు పన్నేందుకూ సరిపడే చోటే!

మరోమాట, నట,విట,గాయక,వేశ్య,సేవక,వైద్య, వణిజులు సేనతో ఉండేవారంటే నమ్మడం కష్టం కదా! ఒక్క సారి చరిత్ర తిరగేస్తే పందొమ్మిదో శతాబ్దంలో ఆంగ్లేయులతో యుద్ధానికి మరాటీలు కుటుంబాలతో తరలి వస్తే ఆంగ్లేయులు విస్తు పోయారట, ఆ తరవాత కాలంలో ఈ కూడా వచ్చినవారే ప్రతిబంధకంగా యుద్ధాలు ఓడిపోవడం కూడా జరిగింది. ఇలా కుటుంబాలతో, నట,విట,గాయక, వేశ్య,వైద్య,సేవక,వణిజులతో యుద్ధానికి వెళ్ళడం భారత కాలం నుంచి వచ్చిన అలవాటే.

మహాభారత యుద్ధం జరింది. ఈ సేనంతా పద్దెనిమిది రోజుల్లో మడిసింది, సరాసరిన రోజుకి ఒక అక్షౌహిణీ సేనతో.

ప్రకటనలు

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-శూర్పనఖ వ్యూహం.

శూర్పనఖ వ్యూహం.

    అయోధ్యా రాకుమారుడు రాముడు, అతని భార్య సీత, తమ్ముడు లక్ష్మణునితో నా రాజ్యంలో, గోదావరీ తీరంలో, పర్ణలశాలలో వాసం చేస్తున్నాడట.ఇతని గురించి చాలా విన్నాను. మారీచుడే చాలా సార్లు

రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః
సాధుసత్య పరాక్రమః
రాజా సర్వస్య లోకేస్య
దేవానా మివ వాసవః

అని చెప్పడమూ విన్నాను. ఇంతటి ధర్మాత్ముడి వద్దకుపోయి నాకు జరిగిన అన్యాయం గురించి చెప్పుకుంటే, అన్నను శిక్షిస్తాడేమో! అబ్బే! జరగని పని ఎందుకంటే, ఎంత ధర్మాత్ముడైనా, ఇతనా ఒంటిగాడు, అవతలివాడు మంది మార్బలంతో పోతరించిన వాడు, ఈ ఆలోచనే బాగోలేదు. కాకపోయినా ఇతను నాకోసం అన్నతో విరోధం ఎందుకు పడతాడు? మరి నాకు రాముని వలన ఉపకారం జరగదా? నేను జరిపించుకోలేనా? నాకు న్యాయం జరగదా?

   ఇక్కడ కూచుని ఆలోచిస్తే ఏం జరుగుతుంది, కాలు కదిపితే! ఏమో ఏమగునో! చూద్దామని వెళ్ళి ఎవరు నువ్వని, రాముని వివారాలడిగాను, వివరం చెప్పాడు, అప్పుడో ఆలోచనొచ్చింది. రావణుడు శిక్షింబడాలంటే, రామునికి రావణునికి వైరం కలగజేయాలి. వైరం కలగాలంటే! కయ్యానికి కారణాలు రెండే! కాంతా కనకాలు. ఇతనికి కనకం మీద ఆశలేదు, తన రాజ్యాన్నే, పినతల్లికి, తండ్రి ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టడం కోసం వదలి వచ్చిన వాడు. మరి రెండవది కాంత,ఇతనికి కాంత మీదా ఆశ ఉన్నట్టులేదు, ఆ అతిలోక సుందరి సీత ఉండగా మరొకరిని కన్నెత్తీ చూడడు. మరి మార్గం, అపమార్గమే, కొనసాగిద్దాం. రాముడికి కోపం రావాలంటే అధర్మమైన పని చేయమనాలి, అప్పుడు నన్ను శిక్షిస్తాడు, అది కారణం చూపి అన్నదగ్గర చెబితే, వైరం పెంచచ్చు. ”ఇది నీ పెళ్ళామా? ఇంత అందగాడివి, ఇంత ముసలిదాన్ని,కురూపితో…అదుండగా బాగోదనుకుంటే చెప్పు ఒక్క సారి గుటుక్కుమనిపిస్తా! దాన్నొదిలెయ్యి, మనిద్దరికీ సరిజోడు, హాయిగా గడిపేద్దాం రా!” అన్నా! ”అబ్బే వద్దులే, తమ్ముడున్నాడు” చూడన్నాడు. ఆయనంతకంటే, అన్నగారి మాటతో నా ముక్కు,చెవులూ కోసేసాడు.

ఎంతమంచి పని జరిగింది, ఇక ముందుకి నడిపిస్తా వ్యూహం. భర్తని అన్న యుద్ధంలో చంపిన తరవాత మరో పురుషుణ్ణి కోరానా? లేదే! మరిలా ఎందుకు చేశాను? వైరం పెంచడానికే! అన్నకి అందమైన స్త్రీ కనపడితే చాలు, ఆమెను అనుభవించాలనుకుంటాడు, అదిగో ఆ బలహీనతతో ఆడుకుంటా! ముక్కు,చెవులు కోయమన్న రాముని మీద కోపంరాలేదు, కోసిన లక్ష్మణుని పైనా కోపం రాలేదు, ఈ వ్యూహంలో ఇరికించబోతున్న సీత మీద జాలి కలుగుతోంది. ఏం చేస్తాం, తప్పదు. సీతనేం చెయ్యలేడు, తాతగారి శాపం ఉంది, ఇష్టం లేని స్త్రీని అనుభవిస్తే తలబద్దలై చస్తాడని. ఆమెనెత్తుకెళ్ళడం అంటే మెడలో ఉరితాడేసుకున్నట్టే! అది జరిగిపోయిందా, అన్నపనైపోయినట్టే, నా ఎత్తు పారినట్టే!

తెగిన ముక్కు చెవులతో పరుగుపరుగున ఖర,దూషణుల దగ్గరకొచ్చి చెప్పేను, ఇద్దరు ఒకళ్ళ తరవాతొకరు ఆయన వింటికి పదునాల్గు వేలమంది రాక్షస వీరులతో సహా బలైపోయారు. ఈ వార్త అకంపనుని ద్వారా రావణునికి చేరుతుందని తెలుసు. రాముణ్ణి యుద్ధంలో, వైరంతో సాధించలేం. అతనికో అందమైన భార్య ఉంది, దాన్ని ఎత్తుకొచ్చెయ్యమనే ఆలోచనా బీజం పడేయించా! అకంపనుని ద్వారా. ఇది తప్పక పని చేస్తుంది, ఎందుకంటే అన్నకు స్త్రీ వ్యామోహం ఎక్కువ కదా! ఆ తరవాత రావణుడు మారీచుని వద్దకు వచ్చి సీతను ఎత్తుకుపోతాను, మాయలేడిగా వెళ్ళమని కోరినట్టు తెలిసింది. దానికి మారీచుడు హితబోధ చేసి రావణుని తిప్పి పంపేడట! అయ్యయ్యో! నేను చేసిన ప్రయత్నమంతా బూడిద పాలయిందే! మరో ప్రయత్నం చేస్తా! దీన్నే కొనసాగిస్తా! ఎలా?

రావణుని సభలోనే కలుస్తా! అక్కడే మాటాడతా! అన్న అహంభావి కదా! విమర్శ తట్టుకోలేడు, నేననుకున్నట్టు జరిగితీరుతుందని ఇలా అన్నా సభలో!

అన్నా! రావణా!! లంకలో కూచుని ఆడవారితో కులుకుతున్నావు తప్పించి, నీ రాజ్యంలో ఏం జరుగుతోందో నీకు తెలుస్తోందా? ఓ మూల పదునాల్గువేల మంది, నీ బలాన్ని ఒక్క మానవుడు ముహూర్త కాలంలో యమలోకానికి, ఎత్తిన విల్లు దింపకుండా పంపేసాడు. ఖర,దూషణ,త్రిశిరులు అతని చేత కూల్చబడ్డారనే మాటేనా వినిపించుకున్నావా? దేవతలు,గంధర్వులతో ఎప్పుడో వైరం తెచ్చుకున్నావు, రాజ్యాన్ని నిలుపుకోగలవా? అంటే అప్పుడే నిద్ర లేచినట్టు,ఏమీ ఎరగనట్టు, ఎవడువాడు, ఖర,దూషణులను,పదునాల్గు వేలమంది బలాన్ని చంపినవాడు, నిన్నిలా విరూపిని చేసినవాడు అనడిగాడు. ఇదికదా నాకు కావలసిన, నాకు రావలసిన ప్రశ్న. ఇలా చెప్పేను.

వాడా! రాముడనేవాడు, కోసలరాజ పుత్రుడు, అందగాడేలే, వీరుడు కూడా. వాడే ఖర,దూషణ,త్రిశిరులను చంపినదీ, విల్లు ఎక్కుపెట్టి దింపకుండా ముహూర్త కాలంలో పదునాల్గు వేలమంది సేననూ యమ సదనం చేర్చినదీ! అతనికి తగినవాడు అతని తమ్ముడు, వాడే నన్నిలా చేసినది. రాముడికో పెళ్ళాం ఉంది, దాని పేరు సీత, గొప్ప అందగత్తె! దాన్ని నీకోసం తీసుకొచ్చి నీకు భార్యను చేదామనుకున్నా. ఆ ప్రయత్నంలోనే ఇలా జరిగింది. అటువంటి అందగత్తె భార్యగా లేకపోయినవాని జన్మ వ్యర్థం. ఆమెను ఎత్తుకొచ్చెయ్యి! మనవారిని సంహరించినందుకు ప్రతీకారం తీర్చుకో అని చెప్పేశాను.

ఇది పని చేసింది,రావణుడు మళ్ళీ వచ్చాడు నా రాజ్యానికి, మారీచుని సాయం చేయమనీ అడిగితే ఆమెను ఎత్తుకొచ్చి మెడలో యమపాశం తగిలించుకోకు అన్నాడట. ఇంకా

సులభా పురుషారాజన్ సతతం ప్రియ వాదినః
అప్రియస్యచ పథ్యస్య వక్తా శ్రోతాచ దుర్లభః

రాజా! అంతా ప్రియంగా మాటాడేందుకే ఇష్టపడతారు, ఎప్పుడూ! నిజమైనది అప్రియమైనా చెప్పేవాడు లేడు, ఒకవేళ చెప్పినా వినేవాడు లేడు సుమా! అని చెప్పేడట. ఐనా ఈ సారి అన్న పట్టిన పట్టు విడువక నా ఆజ్ఞ పాటించకపోతే నేనే నిన్ను చంపుతాననటంతో, బయలుదేరాడట. మారీచుడు మాయ లేడిగా వెళ్ళటం, ఆ తరవాత హా! సీతా, హా! లక్ష్మణా అని అరుస్తూ ప్రాణం విడవడం, రాముణ్ణి వెతుకుతూ లక్ష్మణుడు రావడం, సీతను అన్న బలవంతంగా తీసుకుపోవడం, నా ఊహ ప్రకారం సరిగానే జరిగిపోయాయి.

నా రాజ్యంలో రావణుడు నియమించిన నలుగురు మంత్రులు, ఖర,దూషణ,త్రిశిర,మారీచులు మరణించారు. పదునాల్గువేల రాక్షస సేనా మట్టిగరచిపోయింది. ఇప్పటికి నా వ్యూహం నడిచింది, ఆపై ఏమి జరుగనుందో!

సశేషం….

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-శూర్పనఖ ఆక్రోశం

  • శూర్పనఖ ఆక్రోశం

అన్నా రావణా!

     ఛీ! నిన్ను తలుచుకోవడమే పాపం! నువ్వు చేసిన పనివల్ల, నిన్ను తలుచుకోక తప్పటం లేదు నాకు. నువ్వు చేసిన పనేంటి? ”దాయాది చావగోరు బావమరది బతకగోరు” అన్నది లోకంలో మాట. నువ్వు నాఅన్నవే, బావ మరది బతకగోరు అన్నమాట వమ్ము చేశావు. నువ్వే నా భర్తను పొట్టన పెట్టుకున్నావు. దాయాదిలా ప్రవర్తించావు. నీ ఈ పాపపు పనికి కారణం?

నేనూ నీలాగే బ్రహ్మవంశంలో పుట్టిన అచ్చమైన బ్రాహ్మణ స్త్రీని. నాకూ వయసొచ్చింది, నాకూ మనసుంది, యక్షుడిని ప్రేమించాను. ప్రేమించడం తప్పుకాదే! నీకు చెబితే వివాహం చేస్తావన్న నమ్మకం చచ్చిపోయింది. చిన్నన్నలిద్దరూ నీ మాటకు ఎదురు చెప్పరు,తల్లితండ్రులా పెద్దవారయ్యారు. నీదే పెత్తనం. నాకో మనసుందన్న విషయం నీవెప్పుడూ గుర్తించినదే లేదు. అసలు స్త్రీలకూ మనసుంటుందనేది,నువ్వు నమ్మనిమాట. అందుకని నీవు నగరంలో లేని సమయంలో యక్షునితో వెళిపోయాను,వివాహమూ చేసుకున్నాను. నీవో! కంటికి నచ్చిన ప్రతి స్త్రీని బలవంతంగా చెఱచేవు. నువ్వు తిరిగొచ్చిన తరవాత ఈ సంగతి తెలిసి మా మీదకి యుద్ధానికొచ్చావు.

నిన్ను కాళ్ళు పట్టుకుని బతిమాలాను. ”అన్నా! నీ చెల్లిని,తోడబుట్టిన దానిని,యక్షుణ్ణి ప్రేమించాను, నీవు కాదంటావనే భయపడి వచ్చేసి పెళ్ళి చేసుకున్నాను, ప్రేమించడం తప్పు కాదనుకున్నాను, నాది తప్పయితే మన్నించు” అన్నా! నువ్వన్నదేమి? ”బ్రాహ్మణ వంశానికి మచ్చ తెచ్చానన్నావు, నీ పరువు పోయిందన్నావు. పదిమందిలో తల ఎత్తుకోలేని పని చేశానన్నావు,నిందించావు”.ఏమైతేనేం, నన్ను మన్నించి తిరిగిపోయావు. వెళుతూ,వెళుతూ నీ రాక్షస సైన్యం పదునాల్గు వేలమందిని, నీ మంత్రులను మా రాజ్యం పై బలవంతంగా రుద్ది, ఇక్కడుంచిపోయావు. అదేమంటే మీకు రక్షణ కోసమన్నావు, భరించాం.

 నాకో బిడ్డ కలిగాడు, నీ దగ్గరనుంచి పిలుపూలేదు, పుట్టింటి ముచ్చటా లేదు, సరిపెట్టుకున్నా! మళ్ళీ ఏమయిందో? ఎవడో ”నువ్వు పెళ్ళి చెయ్యకపోతే నీ చెల్లెలు యక్షుడితో లేచిపోయిందటగా” అన్నాడని తెలిసింది. మళ్ళీ మా మీదకి యుద్ధానికొచ్చావు, నీ అసలు ఉద్దేశం వేఱు. నీ పరువు పోయిందనుకున్నావు, నీవు నన్ను చంపినా, నీ పరువుకోసం బాగుండేదేమో! కాని నీవు, నేను ప్రేమించినవాడిని, నా భర్తను, నన్ను మనసారా ప్రేమించినవాణ్ణి చంపేశావు. నా భర్తను చంపడం మూలంగా నీకు శాంతి కలిగిందేమోగాని, నువ్వనుకున్న మచ్చ తొలగిపోయిందా! నేను యక్షుణ్ణి వివాహం చేసుకున్న సంగతి మాసిపోయిందా? యుద్ధం పేరుతో మమ్మల్ని ఓడించి రాజ్యం నుంచి బయటికి తరిమేసినా బాగుండేదేమో! కాని నువ్వు చేసినదేమిటి? నా భర్తను చంపావు, ఇంతకంటే నీచమైన పని ఉంటుందా? చెల్లిని విధవను చేసిన ఘనుడవు, ఏదో ఒక రోజు రాక పోతుందా? ప్రతీకారం తీర్చుకోలేకపోతానా? నా భర్త శవం పొలికలనిలో చూసి నేనేడ్చినట్టు, మా వదిన ఏడ్వకపోతుందా! నేను ఆడదాన్ని,బలహీనురాలిని కావచ్చు, సమయం కోసం వేచి చూస్తా! ప్రతీకారం తీర్చుకుంటా! భగంతుడున్నాడు.

శూర్పనఖ ప్రతీకారం తరవాయి భాగం ……

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-గుత్తి వంకాయి కూర

గుత్తి వంకాయి కూర

వంకాయ వంటి కూరయు
పంకజముఖి సీతవంటి భామామణియున్
శంకరునివంటి దైవము
లంకాధిపు వైరివంటి రాజును గలడే!

వంకాయ కూరలాటి కూర,సీత వంటి స్త్రీ, శంకరునిలాటి దైవం, రామునిలాటి రాజూ ఉన్నారా? లేరు, లేరని భావం.అంటే పోలిక చెప్పడానికి మరొకటి లేదుసుమా అన్నారు, అంటే వంకాయ కూర అంత రుచిగా ఉంటుందని భావం, కవిగారిది.

వాల్మీకి ఇలా అన్నారు.

గగనం గగనాకారం సాగరం సాగరోపమః
రామ రావణయోర్యుద్ధే రామరావణ యోరివః.

అనగా ఆకాశం ఆకాశంలాగా, సముద్రం సముద్రంలాగా, రామరావణుల యుద్ధం రామరావణ యుద్ధం లాగా ఉందన్నారు. అంటే సముద్రానికి, ఆకాశానికి పోలిక చెప్పడానికి మరొకటి ఉందా? లేదు కదా! అలాగే రామరావణుల యుద్ధానికి పోలిక చెప్పడానికీ లేదు.

మరి వంకాయ కూరకీ పోలిక చెప్పడానికి మరొకటి లేదు,లేదు,లేదు 🙂

”గుత్తివంకాయ్ కూరోయ్ బావా! కూరి వండినానోయ్ బావా” అన్నదో మరదలు పిల్ల. (ఇది బసవరాజు అప్పారావుగారి గేయం, బందావారినోట వింటేనే బాగుంటుంది,వెతికాను ఆడియో దొరకలేదు) కూరివండిందా? కోరివండిందా?. ఏం కూరావు, ఏంకోరావన్నాడా బావ! ”నా వలపంతా కూరి వండినానోయ్ బావా” అంటూ ”ప్రేమ” అని మెలికలుతిరిందీ మరదలు, ఇంకేంటి, పడిపోయాడాబావ! ఆ తరవాతేం జరిగింది నన్నడగద్దు 🙂 అదండి గుత్తివంకాయ్ కూర పవరు 🙂 ఈ సంగతులకేంటి గాని… ఇదిగో మా స్నేహితుడు రాసిన పాట ఆహా! ఏమి రుచి అనరా మైమరచి పాట వింటూ……

వంకాయల్లో రెండు రకాలు. తెల్లొంకాయ, నల్లొంకాయ, మళ్ళీ వీటిలోనే పొడుగు పొట్టి రకాలు. పొట్టికాయలు గుత్తులు గుత్తులుగా కాస్తాయి, తెల్లవీ,నల్లవీ కూడా. ఒక్కో కాయ ఒక్కో రకంకూరకి బాగుంటుంది. తెల్లొంకాయిలో ఒక రకం ముళ్ళొంకాయి, ఇది అల్లం పచ్చి మిర్చి కూరకి బలే పసందుగా ఉంటుంది. ఇక మా దగ్గర జేగురుపాడు వంకాయని తెల్లకాయ పెద్దదిగా ఉంటుంది,(రెండు చేతులతో పట్టుకోవలసినంత కాయ ఉంటుంది) ఇది అల్లం పచ్చిమిర్చితో కూరకి పెట్టింది పేరు, ఈ కాయలో గిజరు ఉండదు. నల్లొంకాయి పొడుగుది,తెల్లది కూడా, ఇవి పచ్చిమిర్చి కొత్తిమీరితో వండుకునే కూరకి బాగుంటుంది, నల్లొంకాయిలో పొట్టిది మహా ఘట్టిది,గుత్తులు గుత్తులుగా కాస్తుంది, కారం పెట్టి వండుకునే కూరకి బాగుంటుంది. వంకాయ తొడిమనుంచి అంతా రుచే! తొడిమనే ముచిక అంటారు, మీరంతా దాన్ని క్రౌన్ అనికాబోలు అంటారు 🙂 ముళ్ళొంకాయలో ముళ్ళు ఈ ముచిక మీదే ఉంటాయి. ఈ వంకాయలో పోషాకాలు బాగానే ఉంటాయట, పొటాసియం వగైరా….. కూరొండుకు తినడమేగాని… అన్నట్టు ”వంకాయ కూరకి వరికూటికి విసుగులేదని” సామెత, పాత రోజుల్లో ఈ వంకాయలని ఎక్కువగా వచ్చిన రోజుల్లో కోసి ఎండబెట్టుకుని వరుగులు చేసుకునేవారు, నేనూ ఎరుగుదును. వండుకునే ముందు వరుగుల్ని నీళ్ళలో నాన బెట్టి కూర వండుకునేవారు, అదో ప్రపంచం, ఆ రోజులే వేరు. ఇప్పుడు వంకాయ సంవత్సరం పొడుగునా అన్ని రకాలు దొరుకుతూనే ఉన్నాయి. ఏదైనా లేతవంకాయ కావాలి, ముదిరిపోతే గిజరు పట్టేస్తుంది. పుచ్చొంకాయల్ని ఏరిపారేస్తారు, మనుషుల్లో పనికి రానివాళ్ళని, కుశంకలు మాటాడేవాళ్ళని (వీళ్ళనే నిత్య శంకితులంటారు), పుచ్చొంకాయితో పోలుస్తారు 🙂 నవనవలాడుతున్న వంకాయ కూరలరకాలు….

కారంపెట్టి కూర…

కూర ఒండుకునే ముందు కాయల్ని ఉప్పు నీళ్ళలో కడగాలి. ముచికలనున్న కాడ తొలగించాలి, ఇదీ కొంతమంది ఉంచేస్తారు. ఆ తరవాత కాయల్ని ముక్కలుగా విడిపోకుండా ముచిక వైపునుంచి సగం వెనకనుంచి సగందాకా తరుక్కోవాలి, నీళ్ళలోకి, లేకపోతే కాయలు కనరెక్కిపోతాయి, బాగోదు కూర.

కాయలకి తగిన ఎండుమిర్చి తీసుకోవాలి, పచ్చి శనగపప్పు,మినప్పప్పు, జీలకర్ర తీసుకోవాలి. కొందరు ధనియాలు వేసుకుంటారు. ఎవరిష్టం వారిది. వీటిని నూనెలో దోరగా వేయించుకోవాలి, కమ్మటి వాసనొచ్చినప్పుడు దింపుకోవాలి. ఈ పోపుకి చిటికెడు పసుపు, కాయలకి కారానికి తగిన ఉప్పు వేసుకోవాలి. వీటన్నిటిని మిక్సీ లో వేసి గుండ చెయ్యాలి. తగినంత చింతపండు తీసుకోవాలి, నీళ్ళలో పిసికి గుజ్జు తయారు చేసుకుని ఈ మిక్సీ పట్టిన దానితో కలుపుకుంటే ముద్దవుతుంది. ఈ ముద్దని కాయల్లో కూరుకోవాలి, ఇంకా మిగిలిన కారాన్ని కూడా కాయలతో బూరెలమూకుళ్ళో వేసెయ్యచ్చు.. కొంతమంది కారం కూరి ఆ తరవాత కాయల మీద చింతపండు గుజ్జు పోస్తారు. నూనె కొద్దిగా వేసి కొందరూ, వేయక కొందరూ అలాగే ఉడకబెడతారు. ఎవరలవాటు వారిది.

ఇలా కారం కూరిన కాయల్ని మందపాటి అడుగున్న బూరెల మూకుట్లో నూనె వేసుకుని ఉడికించాలి. కొంతమంది నూనె కొద్దిగా వేసి ఉడకపెడతారు. మరికొందరు నూనెలో కాయలు ములిగేలాపోసి ఉడకబెడతారు. అలా కాకుండా తగుమాత్రం నూనె వేసి బూరెలమూకుడులో వేసి ఉడకనివ్వాలి, అప్పుడప్పుడు కదపాలి.సన్నటి సెగని కూర ఉడికించాలి. కొంత సేపయ్యాకా బూరెల మూకుడు మీద ఒక కంచం పెట్టి దానిలో నీళ్ళు పోయాలి. ఇప్పుడు కాయలు సమానంగా ఉడుకుతాయి,మాడిపోవు. కొంతమంది కావాలనే నీళ్ళ కంచం పెట్టరు, కాయలు మాడిపోతాయి, మాడిన కాయలూ రుచిగానే ఉంటాయి, కాని ఇది ఎక్కువ సార్లు తినడం ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదంటున్నారు. పూర్తిగా ఉడికిన తరవాత బూరెల మూకుడు నుంచి తీసేసి మరో చోట ఉంచుకోవాలి.

కొంతమంది కూరొండుకుని ఫ్రిజ్ లో దాచుకున్నేవాళ్ళూ ఉన్నారు, అదొద్దని నా మాట. ఉడికినదేదైనా ఫ్రిజ్ లో నిలవ చేయద్దు,ఆరోగ్యానికి మంచిది కాదు.

అల్లం పచ్చిమిర్చి కూర….

పొడుగు కాయల్ని ముక్కలుగా తరుక్కోవాలి నీటిలోకి. అల్లం పచ్చి మిర్చి తరుక్కోవాలి. వంకాయ ముక్కల్ని తగిన నీటిలో వేసి ఉడకనివ్వాలి. ఉడికిన వంకాయ ముక్కలికి కొద్దిగా పసుపు, తగిన ఉప్పు చేర్చాలి. అల్లం, పచ్చి మిర్చి, పచ్చి శనగపప్పు,మినప్పప్పు పొట్టుది, జీలకర్ర కొద్ది నూనెతో వేయించాలి, చింతపండు గుజ్జు ఈ పోపులో పోసేయాలి, కొద్ది సేపు ఉడికిన తరవాత పోపు,చింతపండు గుజ్జుతో ఉన్నది, కూరలో కలిపేయాలి. ఇష్టమైనవారు ఇంగువ ముక్క పోపులో వేసుకోవచ్చు. మనం ఇంట్లో వండుకునే కూరకి సమస్య లేదుగాని, పెద్ద వంటలో ఈ కూరని పచ్చడి బండతో బాదుతారు,కలపడానికి. ఇంకా పెద్దవంటల్లో ఈ కూరని కాళ్ళతో తొక్కుతారు, అది చూస్తే కూర తినరుగాక తినరు. కాళ్ళు కాలవుటండీ అని అనుమానమొచ్చేసిందిగా, కాళ్ళు కాలకుండా గోనె సంచి ముక్కలు కట్టుకుంటారు,కాళ్ళకి. ఇదిగో అల్లం పచ్చిమిర్చి కూర రెడీ.

ఇక కొత్తిమీరికారంతో కూర…..

కాయలు మొదట చెప్పినట్టు తరుక్కోవాలి. జీలకర్ర కారానికి బదులు నూరుకుని ఉంచుకున్న కొత్తిమీరి కారం (కొత్తిమీరి+పచ్చిమిర్చి+ఉప్పు+పసుపు) కాయల్లో కూరుకోవాలి. ఆ తరవాత కారం పెట్టిన కూరలాగే వండుకోవాలి. ఇందులో చింతపండు కొందరు వేసుకుంటారు,మరి కొందరు వేసుకోరు.

టపాలు రాయడం మానేశా! కారణం రాయాలనిపించక…ఎవరో పేరు తెలీదు కూర చేసుకోడం చెప్పమంటే ఇలా ”చెయ్యి చేసుకోవల్సివచ్చింది” మరో బాకీ ఉంది, వీలును బట్టి తీర్చేస్తానూ….

శలవు.

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-మెరుగు బంగారంబు మ్రింగబోడు

సీII తల్లి గర్భమునుండి ధనము దేడెవ్వడు,
వెళ్ళి పోయెడినాడు వెంటరాదు;
లక్షాధికారైన లవణ మన్నమెకాని,
మెరుగు బంగారంబు మ్రింగబోడు;
విత్తమార్జనజేసి విర్రవీగుటె కాని,
కూడబెట్టిన సొమ్ము గుడువబోడు;
పొందుగా మరుగైన భూమిలోపల బెట్టి,
దానధర్మము లేక దాచి దాచి;
తేII తుదకు దొంగల కిత్తురో ? దొరల కవునొ ?
తేనె జుంటీగ లియ్యవా తెరువరులకు ?
భూషణవికాస ! శ్రీ ధర్మపురనివాస !
దుష్టసంహార ! నరసింహ ! దురితదూర !

      తల్లి గర్భం నుంచి బయట పడేటప్పుడు డబ్బు మూట కూడా తేడు, పోయేటపుడు నూలుపోగు కూడా తీసుకుపోడు. ఎంత ధనవంతుడైనా అన్నమే తింటాడు తప్పించి బంగారపు కణికలు మింగడు. సొమ్ము సంపాదించి, కూడబెట్టి ఇతరుల మీద సవారీ చేయడం తప్పించి, చచ్చిన తరవాత ఒంటి మీద బట్టకూడా లేకుండానే కాల్చి పారేస్తారు, అప్పటివరకు అయ్యగారని వంగి నమస్కారం పెట్టినవాడే, కర్రతో పొడిచి పొడిచి కాల్చి పారేస్తాడు, చితి మీద. కూడా ఏం రాదు. సొమ్ము సంపాదించి భూమిలో గొయ్యితీసి పాతేస్తారు, తాము అనుభవించరు, మరొకరికి దానమూ చెయ్యరు. పాత కాలపు దాపరికాలెలా ఉండేవంటే, పడుకునే మంచం తలదిక్కున మంచానికే ఉన్న పెట్టెలో దొంగ అరలో దాచేవారు. మరికొందరు, మంచం దిగే దగ్గర కాళ్ళ వైపు గొయ్యితీసి అందులో పాతేసి, పైన అలికేవారు, మిగతా నేలతో సహా! పడుకునే మంచం నాలుగు కోళ్ళ కిందా గొయ్యి తీసి పాతేసేవారు, మంచం కదిలించేవారు కాదు. గోడలో పాతేసేవారు. దేవుని మందిరం కింద గోతిలో కప్పెట్టేవారు. ఇలా పోగేసిన సొమ్ము దొంగలు బలవంతంగా గుంజుకుపోవచ్చు, లేదా ప్రభుత్వమే కొల్లగొట్టేయచ్చు. తేనెటీగలు ఎంతో కష్టపడి తేనెను సంగ్రహించి నిలవచేసి మానవులకిస్తాయి, వాళ్ళు ఎలా తీసుకుంటారో తెలుసా? కింద మంట పెట్టి ఈగలను పట్టునుంచి తరిమేసి తేనె పిండుకుంటారు, అలా కుదరకపోతే కాల్చేస్తారు.. ఇలా ఎందుకు మానవులు సొమ్ము పోగుచేయడానికి కష్టపడతారో అంటారు, శేషప్ప కవి.

ఈ మధ్య కొంతమంది సొమ్ము ఖర్చు పెడుతున్నారు,ఎందుకు? పేరు కోసం పెట్టుబడి, మరింత సంపాదనకే. ఇక పెళ్ళిలో ఆడంబరాలకి భోజనాలకి ఖర్చు చేస్తున్నారు. అమ్మో! వారింట పెళ్ళిలో 64 రకాలు చేసారంటే, మనింట్లో మరో పదెక్కువ అన్నట్టు వంటలు చేయించి వడ్డించడం మొదలెట్టేరు. ఎవరు తిన్నా అజానెడు కడుపుకే. ఒక సారి నిండుగా తింటే ఇక వద్దు అంటాడు. వద్దనిపించగలది అన్నదానమొక్కటే, మరొకటి లేదు. మానవులు ఎంత తింటారు? పప్పు, రెండు కూరలు, రెండు పచ్చళ్ళు, ఒక తీపి, ఒక కారా. అబ్బో ఇది తినడమే చాలా ఎక్కువ, మరి అరవైనాలుగు తయారు చేయడం? గోతి పాల్జేయడానికా?

ఈ మధ్య ఇలా ఎక్కువ వెరైటీలు చేయడం మానేశారు, ఏం జేస్తున్నారూ? బంగారపు రేకులు వడ్డిస్తున్నారు. నిజమే చెబుతున్నా! ఇలా బంగారాన్ని ఆహారంతో తీసుకోవడం కొత్త మాటేం కాదు. చాలా పాత కాలం నుంచే బంగారపు రేకుల్ని ఆహారంతో తీసుకోవడం భారతీయులకు అలవాటే. ఇదెందుకు? బంగారం కూడా ఔషధంగా గుర్తించారు,భారతీయులు. బంగారాన్ని ఆయుర్వేద ఔషధాలలో ఉపయోగిస్తారు, అలాగే హోమియోలో బంగారం ఒక మందుగా వినియోగిస్తారు. కలిగినవారు ఇలా బంగారపు రేకులు తినడం అలవాటే! దాన్నే ఇప్పుడు కలిగినవారు గొప్ప కోసం బంతి మీద వడ్డిస్తున్నారు. ఎలా తింటారని కదా! వేడి వేడి అన్నం మీద ఈ బంగారం రేకు వేస్తే అది కరిగిపోతుంది, దానిలో కొద్దిగా నెయ్యి వేసుకుని ఒక ఆధరువుతో తినెయ్యచ్చు. ఇది నేటి గొప్పవారి బంగారం మింగడం కత.

కొసమాట:- కొసరు మాట కాదూ! 25 బంగారపు రేకులు ఖరీదు దగ్గరగా ఐదువేలు, బజారులో దొరుకుతున్నాయి.ఈ పరిశ్రమ మన దేశంలో చాలా కాలంగానే ఉన్నది. ప్రయత్నించండి,మీదే ఆలస్యం 🙂

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-రోజులు మారాయి-పొలాలమ్ముకుని…

రోజులు మారాయి-పొలాలమ్ముకుని…

కల్లాకపటం కానని వాడా! లోకం పోకడం తెలియని వాడా!!
ఏరువాక సాగారో రన్నో… చిన్నన్నా నీ కష్టమంత తీరునురో రన్నో చిన్నన్నా!!

నవ ధ్యానాలను గంపకెత్తుకొని… చద్ది అన్నము మూట గట్టుకొని
ముల్లు గర్రను చేతబట్టుకొని… ఇల్లాలును నీ వెంటబెట్టుకొని………Iఏరువాక!

పడమట దిక్కున వరద గుడేసె… ఉరుముల మెరుపుల వానలు గురిసె
వాగులు వంకలు ఉరవడి జేసె… ఎండిన బీళ్లూ ఇగుళ్ళు వేసె………..Iఏరువాక!

కోటేరును సరి జూచి పన్నుకో యలపటదాపట ఎడ్ల దోలుకో
సాలు తప్పక పంట వేసుకో విత్తనము లిసిరిసిరి జల్లుకో…..Iఏరువాక!

పొలాలమ్ముకొని పోయేవారు… టౌనులో మేడలు కట్టేవారు
బ్యాంకులో డబ్బును దాచేవారు… నీ శక్తిని గమనించరు వారు…..Iఏరువాక!

పల్లెటూళ్లలో చెల్లని వాళ్లు… పాలిటిక్సుతో బతికే వాళ్లు
ప్రజాసేవయని అరచేవాళ్లు…ప్రజాసేవయని అరచేవాళ్లు… వొళ్లు వంచి చాకిరికి మళ్లరు……Iఏరువాక!

పదవులు స్థిరమని బ్రమిసే వాళ్లే… ఓట్లు గుంజి నిను మరచే వాళ్లే
నీవే దిక్కని వత్తురు పదవోయ్…నీవే దిక్కని వత్తురు పదవోయ్….

రోజులు మారాయ్ రోజులు మారాయ్
మారాయ్.. మారాయ్.. మారాయ్.. రోజులు మారాయ్……Iఏరువాక!

మొదటి భాగంలో పల్లెలు వ్యవసాయం చెప్పుకున్నాంకదా! ఈ భాగంలో ఆ నాటి సాంఘిక,రాజకీయ,ఆర్ధిక స్థితిగతులు తడువుదాం, కవిగారి మాటల్లో.

ఈ పాట స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన ఎనిమిదేళ్ళకి, ఏస్టేట్ అబాలిషన్ ఏక్ట్ వచ్చిన ఏడేళ్ళకి, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడ్డ రెండేళ్ళకి రాయబడింది, ఆంధ్రాలో టెనన్సీ ఏక్ట్ రావడానికో సంవత్సరం ముందు కాలం. ఈ సినిమా తీయబడింది. ఎస్టేట్ ఎబాలిషన్ ఏక్ట్ కొంతమందికి ఉపయోగపడింది, కొంతమంది ఎస్టేట్ దారులు కూటికి లేక అడుక్కునే స్థితికి చేరిపోయారు. భూమి కౌలుదారలకు స్వంతమెంతయిందో చెప్పలేను, దళారులు బాగుపడ్డారు. ౧౯౫౨ లో జరిగిన ఎన్నికలలో నాటికి ఏకముక్కగా ఉన్న కమ్యూనిస్ట్ లు మద్రాస్ రాష్టంలో గెలిచినంత పని చేశారు, ఎవరికి మజారిటీ రాలేదు, కాంగ్రెస్ వారు సమయాన్ని ఉపయోగించుకుని అధికారం చేజిక్కించుకున్నారు. దున్నేవానిదే భూమి నినాదం, చిన్న కమతాల వారి గుండెల్లో రైళ్ళు పరిగెట్టించాయి. కౌలుదార్లకి దురాశ పుట్టింది. అప్పటికి పల్లెలలో ఎంతో కొంత ఉన్న సౌమనస్యం పూర్తిగా చెడింది. ఒకరిని చూస్తే మరొకరికి భయం పట్టుకుంది, అనుమానం ఊడలు దిగింది. ఇదిగో ఈ సావకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని కొత్త పెత్తందార్లు తయారయ్యారు. కౌలు రైతులకు, చిన్న కమత దారులకు చెప్పేలా చెప్పేరు,భయం పెంచారు, విడదీశారు, పాలించారు. చిన్న కమత దారులు భూములు అమ్మకం మొదలు పెట్టేరు, భయంతో, కౌలు రైతు పట్టుకుపోతాడని. కొంతమంది అమ్ముకోనుకూడా లేకపోయారు, రైతూ బాగుపడలేదు, భూమిదారూ బాగుపడలేదు, ఈ పేరున కొన్ని హత్యలూ జరిగాయి. పల్లెలు నివురుగప్పిన నిప్పులా తయారయ్యాయి, ద్వేషాలు పెరిగాయి. కేస్ లు కోర్టులకెక్కాయి,లాయర్లు బాగు పడ్డారు. సమయం ఉపయోగించుకున్న దళారులు భూముల్ని కొన్నారు, బినామీల పేర. కొంతమంది భూమి పోతుందని పెళ్ళానికి విడాకులిచ్చినట్టు పంపకం చేసి, కాపరాలు చేసి పిల్లలనీ కన్నారు. నాడు రెండు పంటలు పండే, నీటి వసతి ఉన్న భూమి ఖరీదు ఎకరాకు మూడు వేలు. కాని భయాన్ని సాకుగా చూపి ఈ భూముల్ని ఎకరం పదిహేనువందలకే నొక్కేశారు. చచ్చినవాడి పెళ్ళికి వచ్చిందే కట్నమనుకుని కమతదారులు అమ్ముకున్నారు, పట్నం బాట పట్టేరు.

పట్నం బాటపట్టినవారు టవునుల్లో ఇళ్ళు కట్టేరు, అద్దెలకిచ్చేరు. అద్దెల వసూలుకు, అద్దె ఇవ్వక ఖాళీ చెయ్యక ఇబ్బంది పెడుతున్నవారిని దారిలో పెట్టేందుకు, జబ్బ పుష్టి ఉన్న కొత్త రౌడీలు తయారయ్యారు. వీరిని కొన్ని పార్టీలూ ఆదరించాయి, కొత్త పెత్తందారులు తయారయ్యారు, ఇక్కడా. మరికొంతమంది ఈ బాధలు పడలేక పొలాలమ్ముకుని బేంక్ లో సొమ్ము డిపాసిట్ చేసుకున్నారు, చదువుల పేరుతో ఉద్యోగం పేరుతో, ఇక్కడ బతికేందుకు సావాకాశం లేక దేశాన్నే వదలి వలసపోయారు. ఇటువంటి కుటుంబాలను నేను ఎరుగుదును. ఈ వర్గంవారంటే కవిగారికి కొంచం అభిమానం ఉన్నట్టుంది అందుకే ముందు చెప్పేరు. నీ శక్తి గమనించలేకపోతున్నారు రైతన్నా! అని బాధపడ్డారు.

పల్లెలో బతకాలంటే పని చేయడం తెలియాలి,పని చెయ్యాలి, లేదా పెట్టుబడి పెట్టాలి. ఏపనీ చేయనివారు పాలిటిక్స్ పేరుతో బతకడం మొదలెట్టేరు, వీరికి పార్టీలు ఆదరణ కలిగింది, వీరు ఊళ్ళలో కాంట్రాక్టర్లు, పచ్చగడ్డి పాటదారులు,కొలగారం పాటదారులు, కో ఆపరేటివ్ సొసైటీ పరిపాలకులుగా అవతారాలెత్తేరు. వీళ్ళే ప్రజాసేవ అనే కొత్త పదాన్నీ కనిపెట్టేరు, ప్రజల్ని ఊదరకొట్టడం మొదలెట్టేరు. వీళ్ళు ఏ పనీ చేయకనే బతికెయ్యడం మొదలెట్టేరు, వీరంటే కవిగారికి చాలా తేలిక భావమే కనపడింది.

చివరిగా ఆరోజునాటికే అనగా ఒకసారి ఎన్నికలయ్యేటప్పటికే కవిగారు పదవులే స్థిరం అనుకునేవాళ్ళు, ఓట్లు గుంజుకుని మళ్ళీ కనపడకపోయేవారిని ఈసడించారు, నువ్వే దిక్కని వస్తారన్నారు. కాని కవిగారి అంచనా ఇక్కడే దెబ్బతింది. ఓట్లు ఒకరేసేదేంటీ? మా పెట్టెలో మీ ఓటూ అనేవారు, బయట. అప్పటికి ఓటు కాయితం మీద ముద్ర వేయడం లేదు. ఎవరికి వారికి వేరుగా పెట్టెలుండేవి, అందులో అందరి పేరుతో తామే వేసుకునేవారు, పుట్టనివారు,చచ్చినవారితో సహా!

రోజులు మారాయి! రోజులు మారాయన్నారు, అప్పటికి ఇప్పటికి రోజులేం మారలేదు, అవే రోజులు,అవే గంటలూ,నిమిషాలూ,వారాలూన్నూ. సంవత్సరాలే మారిపోతున్నాయి, మనుషుల బుద్ధులు మారిపోయాయి. రైతు దగ్గర కొచ్చేటప్పటికి ఎవరికి చేతులు ముందుకు రావటం లేదు, మోరలు దిగిపోతున్నాయి.

రైతు బాగుపడకుండానే ఉండాలనేదే నాటికి నేటికీ ఆశయం. పెట్టుబడిలేని వ్యవసాయం అంటే మూతి విరుస్తున్నారు. విత్తనాలు మా కంపెనీలోనే కొనాలి,రైతు విత్తనాలు తయారు చేసుకోడానికి వీల్లేదనే వారొకరు. పని చేయడానికి మనుషులు దొరక్కుండా చేసిన ప్రభుత్వం వారు. యంత్రాలు రైతు కొనలేడు, దొరకవు. పశువులతో పని చేయించడం అన్యాయమనే వారు మరికొందరు. ఎరువులు,పురుగుమందులు లేని వ్యవసాయమంటే ఎరువుల ఫేక్టరీలవారికి, పురుగు మందుల కంపెనీలవారికి మంట.

వీటన్నిటికంటే ముందు రైతుకు విచ్చలవిడిగా దొరుకుతున్నది మాత్రం రకరకాల మందు,మత్తు మందులూ. పురుగులు చావటం లేదు, మందుచల్లితే కాని, రైతు తాగితే మాత్రం ఛస్తున్నాడు, ఇదే చిత్రమో!

రోజులు ఇలా మాత్రం మారేయండి! ఇదండి రోజులుమారాయి కత.

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-రోజులు మారాయి-ఏరువాక

రోజులు మారాయి-ఏరువాక

కల్లాకపటం కానని వాడా! లోకం పోకడం తెలియని వాడా!!
ఏరువాక సాగారో రన్నో… చిన్నన్నా నీ కష్టమంత తీరునురో రన్నో చిన్నన్నా!!

నవ ధ్యానాలను గంపకెత్తుకొని… చద్ది అన్నము మూట గట్టుకొని
ముల్లు గర్రను చేతబట్టుకొని… ఇల్లాలును నీ వెంటబెట్టుకొని………Iఏరువాక!

పడమట దిక్కున వరద గుడేసె… ఉరుముల మెరుపుల వానలు గురిసె
వాగులు వంకలు ఉరవడి జేసె… ఎండిన బీళ్లూ ఇగుళ్ళు వేసె………..Iఏరువాక!

కోటేరును సరి జూచి పన్నుకో యలపటదాపట ఎడ్ల దోలుకో
సాలు తప్పక పంట వేసుకో విత్తనము లిసిరిసిరి జల్లుకో…..Iఏరువాక!

పొలాలమ్ముకొని పోయేవారు… టౌనులో మేడలు కట్టేవారు
బ్యాంకులో డబ్బును దాచేవారు… నీ శక్తిని గమనించరు వారు…..Iఏరువాక!

పల్లెటూళ్లలో చెల్లని వాళ్లు… పాలిటిక్సుతో బతికే వాళ్లు
ప్రజాసేవయని అరచేవాళ్లు…ప్రజాసేవయని అరచేవాళ్లు… వొళ్లు వంచి చాకిరికి మళ్లరు……Iఏరువాక!

పదవులు స్థిరమని బ్రమిసే వాళ్లే… ఓట్లు గుంజి నిను మరచే వాళ్లే
నీవే దిక్కని వత్తురు పదవోయ్…నీవే దిక్కని వత్తురు పదవోయ్….

రోజులు మారాయ్ రోజులు మారాయ్
మారాయ్.. మారాయ్.. మారాయ్.. రోజులు మారాయ్……Iఏరువాక!

పాట, జానపద కవి కొసరాజు, రోజులు మారాయి చిత్రం కోసం రాసినది. అరవైఏళ్ళ కితం వ్యవసాయం, నాటి పల్లె మాటలు తో, నాటి రాజకీయ, ఆర్ధిక,సాంఘిక ముఖచిత్రాన్ని టూకీగా కూర్చిన పాట. జిక్కి గానం చేయగా మా రాజమండ్రి అమ్మాయి (నేటి అమ్మమ్మ) వహీదా నర్తించినది. నాటి రోజుల్లో సినిమా తో పాటు కథ, పాటల పుస్తకాలూ అమ్మేవారు, ఖరీదు అణా. పాట కోసం చూశాను,సరైన మాటలున్న సాహిత్యం దొరకలేదు, రాజ్యలక్ష్మి గారినడిగితే వారిబ్లాగ్ లో ఇచ్చారు. వారికి ధన్యవాదాలు.

నేటికీ కల్ల కపటం తెలియనివాళ్ళే వ్యవసాయం చేస్తున్నారు, వీరికి వ్యవసాయమే లోకం, లోకం పోకడ తెలీదు అన్నది, నేటికీ నిజమే. కుళ్ళు,కుచోద్యం ఎక్కువగా అంటనివారు రైతులే, అనుమానం లేదు. ఏ ప్రభుత ఏలినా రైతుకి ఒరిగింది శూన్యం.

ఏఱువాక అన్న పదం ఏఱురాక నుంచి పుట్టిందేమోనని అనుమానం. ఏరు అంటే నాగలి అని వాక అంటే నది,సెలయేరని అర్ధంట. వానొస్తే వరదొస్తదన్నట్టు ఏరొస్తేనే వ్యవసాయం కదా! ఏఱువాకంటే వ్యవసాయం ప్రారంభం, దీని కోసం ఒక రోజు కేటాయించారు,మనవారు. అదే ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి, ఇదేంటీ? ఆషాఢం గీష్మ ఋతువుకదా అని అనుమానం. అవును, గ్రీష్మ ఋతువు చివరికి మిగిలిన పదేనురోజుల ముందు రోజు, తరవాతది వర్ష ఋతువే. ప్రతి ఋతువు చివర పదేను రోజుల్లోనూ ఆ ఋతువు,రాబోయే ఋతువు లక్షణాలు కలిసుంటాయి. అంటే ఈ రోజు నుంచి వర్షము ఎండా కూడా ఉంటాయనమాట. ఈ రోజు మరే శంక లేక ఏరువాక అనగా వ్యవసాయ పనులు మొదలెట్టమన్నారు, చేయమన్నారు. చినుకురాక వ్యవసాయ పనులేముంటాయనికదా! గట్టు లంకలెయ్యడమని ఉంటుంది,అంటే గట్లని పటిష్టం చేసుకోడంతో వ్యవసాయం ప్రారంభమవుతుంది.

ఏరువాక రోజేం చేస్తారో చెప్పేరు కవి. నవధాన్యాలు మూట కడతారు,చద్దెన్నమూ మూట కడతారు, వీటితో పాటు, బెల్లమూ,పెసరపప్పూ, బియ్యంతో వండిన పులగమూ తయారు చేస్తుంది, రైతు భార్య. పసుపు, కుంకుమ తీసుకెళుతుంది. వీటినో గంపలో పెట్టుకుని, నీళ్ళు, పాల తపేలాలో తీసుకుని బయలుదేరుతుంది. ఎలా? ఏడు గజాల చీర, కచ్చపోసి కట్టి, కుడిపైట వేసి (దీన్నే తమిళులు మడికట్టు అంటారు).మామూలు రోజుల్లో ఏడమ పైట వేయడమే మన అలవాటు. ఇక రైతు పంచకట్టి, రెండుపక్కలా జేబులున్న కంటి మెడ బనీను తొడిగి, తలకు పాగా చుట్టి,ఎడ్లను కాడికి పూన్చి, భుజాన నాగలి ఎత్తుకుని చేత ముల్లు గఱ్ఱ (దీని గురించి వేరు టపా ఉంది) పట్టుకుని, బయలుదేరుతాడు. పాలేరు కొత్తవాడు పనిలో ప్రవేశించడం, పాత వారు కొనసాగడం ఈ రోజుతో మొదలు.

చేలో వీలున్నచోట చిన్న మడి చేసి దానిలో నీరు చల్లి, తెచ్చిన నవధాన్యాలు వేసి పసుపు కుంకుమలతో పూజచేసి, తెచ్చిన పులగాన్ని నైవేద్యం పెట్టి, దానిని తీసుకుని మెతుకులుగా విడతీసి తాను వ్యవసాయం చేయబోయే చేను మొత్తంలో ’పొలి”పొలి’ అని కేకలేస్తూ చల్లుతాడు. ఇల్లాలు లేక వ్యవసాయం లేదు, కుటుంబం లేదు,జీవితం లేదు. అది సూచిస్తూ ఏరువాక సాగేటపుడు ఇల్లాలు కూడా ఉండాలన్నారు. ఈ తరవాత నుంచి వ్యవసాయపనులు మొదలు పెడతారు,అదును బట్టి.

పాత కాలపు రైతు ప్రకృతిని నిత్యమూ గమనించేవాడు. సూర్య చంద్రుల చుట్టూ వలయం ఏర్పడుతూ ఉంటుంది,వర్ష కాలంలో, దీన్నే గుడికట్టడం అంటారు, రైతుల పరిభాషలో, అదే వరద గుడంటే. ఇది రైతుకు వర్ష సూచన చేసేది. సూర్య చంద్రులకు దగ్గరగా గుడి కడితే వర్షాలు ఆలస్యంగా పడతాయని, దూరంగా గుడికడితే తొందరలో వానలుపడతాయని సూచన. వర్షాలు పడితే వాగులు,వంకలు పొర్లి ప్రవహిస్తాయి, ఆరోజుకి వ్యవసాయం ఎక్కువగా వర్షాధారమే! చినుకు పడితే భూమి పులకిస్తుంది, పచ్చని చిగురు మొలకెత్తుతుంది.

నేడంతా యంత్ర వ్యవసాయమే,పశువులు పల్లెలలో కూడా కనపడటం లేదు. నాలుకు అరకల వ్యవసాయం, నాలుగు కాళ్ళ వ్యవసాయం అనేవారు అంటే ఎనిమిది ఎద్దులను రైతు కలిగున్నాడని అర్ధం, నాలు కాళ్ళు అంటే (కాడికి బహువచనం కాళ్ళు అనేశారు) నాలుగు అరకల వ్యవసాయమనే అర్ధం.

నాగలికి నాలుగు భాగాలు. ఎడ్లను కట్టేదాన్ని కాడి అంటారు. కాడి నుంచి పొడుగ్గా ఏటవాలుగా ఉండేదాన్ని పోలుగర్ర అంటారు. ఈ పోలుగర్రను నాగలి దుంపలో అమరుస్తారు. నేలను చీల్చే ఇనపకర్రు ఉన్నదానిని నాగలి దుంప అంటారు. పోలుగర్రను ఇందులో ఇమిడ్చి చివరగా మేడిని తగిలింది ఒక చీల వేసారు. ఇంతతో సరిపోలేదు. ఈ నాగలిని కాడిని అనుసంధానం చేసేదే మోకు. మేడి వెనకనుంచి, మేడిని నాగలిదుంపని గట్టిగా పట్టి పోలుగర్రతో ఉంచుతుంది, ఈ మోకు, చివరకు కాడితో అనుసంధానం అవుతుంది. దీన్నే కోటేరు పన్నుకోడం అంటారు, ఇది సరిగా కనక చేసుకోకపోతే నాగలి దుంప ఊడి వస్తుంది,దున్నేటపుడు. ఇక ఎడ్లని ఎలపట,దాపట ఎడ్లు అంటారు. కుడివైపు ఎద్దును ఎలపట ఎద్దు,ఎడమవైపు ఎద్దును దాపట ఎద్దు అంటారు. ఈ ఎడ్లు ఏపక్క కాడికి కట్టే అలవాటుంటే, అటే పని చేసేందుకు కట్టాలి. మార్చి కడితే ఎద్దు పని చెయ్యలేదు. రైతుకు ఈ ఎడ్లలో తేడా తెలిసి ఉంటుంది. ఒక వేళ రైతు మరచినా ఎడ్లని కాడికి పూన్చడానికి తీసుకెళ్ళి వదిలేస్తే తనంత తనే ఏ పక్క పని చేసే ఎద్దు ఆ పక్క చేరిపోతుంది, అదీ విచిత్రం.

ఇక సాలు తప్పకుండా పంట వెయ్యమన్నారు. అదును తప్పిన వ్యవసాయం ఫలించదు. వ్యవసాయానికి కావలసినవి రెండు. ఒకటి అదును అనగా సరైన సమయం, రెండవది పదును అనగా భూమిలో తడి. నిజజీవితంలో కూడా అదును తప్పినదేదీ ఆనందంగా ఉండదు. చదువుకోవలసిన సమయంలో చదువుకోవాలి, సంసార బాధ్యతలు తీసుకోవలసిన సమయంలో వాటిని తీసుకోవాలి, అలాగే అదునుకే పిల్లల్నీ కనాలి, అప్పుడే వారు ముదిమికి బాసటవుతారు.

విత్తనాలు చల్లుకోవడం ఒక కళ. ఇది అందరివల్లా కాదు. విత్తనాల గంప ఎడమ చంకలో ఇరికించి పట్టుకుని, కుడి చేత కొద్దిగా విత్తనాలు తీసుకుని గుప్పిట మూసి, చూపుడు వేలు,బొటన వేళ్ళు మూస్తూ తెరుస్తూ విసురుగా చల్లితే సమానంగా విత్తనాలు చాళ్ళలో పడతాయి. ఒక్కో రైతు జిల్లిన విత్తనాలు వరుసలలో పేర్చినట్టు పడతాయి. అదీ కవిగారి హృదయం.

ఈ పాట మొదటి భాగానే ఇంతయింది,టపా పెరిగింది, మిగిలిన భాగంలో నాటి రాజకీయ,ఆర్ధిక,సాంఘిక స్థితులను చూదాం.