శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-భయమూ లేదు భక్తీ….

భయమూ లేదు భక్తీ….

భయమూ లేదు భక్తీ లేదనిగాని, భయము భక్తి లేవనిగాని అనడం చాలా సహజం. అసలీ భయమేంటీ? భక్తేంటీ?

ఆహార, నిద్రా,భయ,మైధునాలు సర్వ జీవులకు సమానం. మానహాని,ధనహాని,ప్రాణహాని భయాలు, మానహాని,ధనహాని మాత్రమే మానవులకు ప్రత్యేకం :) ఇవి రాకుండా ఉండాలంటే తప్పు చెయ్యకూడదు. తప్పులు చేస్తే కొన్ని దండనలుంటాయి. చిన్నపుడు అమ్మ తిడుతుందనీ, నాన్న కొడతాడనీ భయం. అలాగే వయసొచ్చిన తరవాత భార్య/భర్త దగ్గర కించపడాల్సివస్తుందేమోననే భయం. ఉద్యోగం లో పైవారు కన్నెర్ర చేస్తారని భయం. ఆ తరవాత చేయ కూడని పనులు చేస్తే ప్రభుత్వం దండిస్తుందేమోననే భయం కావాలి. దీనినే స్థూలంగా చెప్పుకోవాలంటే చట్ట భయం. ఎవరూ చూడలేదు కదా అని తప్పు చేయకూడదు, ఉభయ సంధ్యలూ, సూర్యచంద్రులు,వేదం సాక్ష్యం చెబుతాయని చెప్పింది శకుంతల.  తప్పు చేసి తప్పించుకుందామనుకుంటే కుదరదు, ఒక సారి తప్పించుకున్నా మరో సారి తప్పదు, దండన. సమాజం దండిస్తుందేమోననే భయం, చట్టం దండిస్తుందేమోననే భయమే భయం.

ఇక భక్తి, భగవంతుని గురించిన భక్తి,శ్రద్ధ అని చెప్పచ్చు. ఇది మతానికి సంబంధించినదీ అని అంటారు. మతం అంటే ఆలోచనా విధానం. భయంతో అన్ని పనులూ సాధించలేము. స్వయం నియంత్రణ చాలా అవసరం జీవితంలో. ప్రతి జీవితంలోనూ జరగకూడని పెద్ద తప్పులు రెండు, ఒకటి చోరత్వం, రెండు జారత్వం, వీటి కూడా వచ్చేది అబద్ధం. సావకాశం ఉండి కూడా నిగ్రహంగా బతకడమే భక్తిలో విశేషం, అలా బతకగలిగితేనే గొప్ప.. వృద్ధనారీ పతివ్రతా అంటారు, మన్నించాలి, మాట అలా ఉంది కనక చెప్పేను. ఎవరూ మనవైపు కన్నెత్తి చూడడానికి కూడా ఇష్టపడనపుడు శీలవంతులం అంటే…..వయసులో ఉండగా ఉండాలి అది…ఈ లౌల్యం నుంచి తప్పించుకుని మనసును దిట్టపరచుకుని తప్పు చేయకుండా కాపాడేదే భక్తి, అదే స్వయం నియంత్రణ.

భయమైనా ఉండాలి, భక్తయినా ఉండాలికాదు, రెండూ ఉండాలి. నాకు భయమూ లేదు,భక్తీ లేదు, నేను నాస్తికుడిని అని చెప్పుకుంటున్నవారు చాలా మంది కనపడుతున్నారు, నేటి కాలంలో. మానవ జీవితం గొప్పది, జంతూనాం నరజన్మ దుర్లభం, దీనిని వ్యర్ధం చేసుకుంటే నష్టపోయేది మనమే. ఇటువంటి వారికి వయసులో ఉండగా బాధలు తెలియవు, వయసుడిగిన తరవాత పడే బాధలు నరకాన్ని మరిపిస్తాయి. మన కళ్ళ ఎదుటనే అటువంటి వారిని చూస్తుంటాం. భయమూ భక్తీ లేకపోతే ఏమవుతుందో ఒక చిన్న కథ, పాతదే, మీకూ తెలిసినదే… అవధరించండి.

పాటలీపుత్రనగరం దగ్గరగా ఉన్న ఒక అడవిలో ఒక దొంగ ఉండేవాడు, వాడిపేరు అంగుళిమాలుడు. నిజానికి ఇతని అసలు పేరేంటో కూడా ప్రజలు మరచిపోయారు, కారణం ఇతని కౄరత్వం. ఇతను ఆ అడవిలోకి వచ్చే ప్రతి మనిషినీ పట్టుకుని,దోచుకుని, అకారణంగా చంపి, చనిపోయినవాని చిటికెన వేళ్ళు దండగా గుచ్చుకుని వేసుకోడం ప్రారంభించాడు, అంటే అతని దుర్మార్గం ఎంతకి పెరిగిపోయిందో ఊహించవచ్చు. అసలింతకీ ఈ అంగుళిమాలుడు అలా ఎందుకు తయారయ్యాడు అని అనుమానం రావచ్చు. అతనూ ఒకప్పుడు మనలాటివాడే, కాని ఒకప్పుడు అతనికి ఒక అన్యాయం జరిగింది, సమాజం పట్టించుకోలేదు, అంతతో అతనొక దొంగగానూ, హంతకునిగానూ తయారయ్యాడు, సమాజానికి పీడగా తయారయ్యాడు. అంటే భయమూ,భక్తీ వదిలేశాడు, (రాజు) /చట్టం అతన్ని పట్టుకోలేకపోయింది. మొండివాడు రాజుకంటే బలవంతుడు అని అంటారు, ఇందుకే.

ఇలా నడుస్తుండగా ఒక రోజు ఆ అడవిగుండా వెళ్ళడానికి బుద్ధుడు తయారయ్యాడు. కూడా ఉన్నవారు చెప్పేరు, ఈ అడవిలో అంగుళిమాలుడున్నాడు, కనపడినవాడిని కనపడినట్టు చంపేస్తాడు, వెళ్ళద్దూ, అని. బుద్ధుడు వినలేదు. బయలుదేరేడు, అనుకున్నట్టే అంగుళిమాలుడు కనపడ్డాడు దూరాన. నా పేరుచెబితేనే కంగారుపడి, భయపడి పారిపోతారు జనం, అటువంటిది, వీడెవడో నిర్భయంగా నడచి వస్తున్నాడే! అనుకున్నాడు, అంగుళిమాలుడు. ఇద్దరూ దగ్గరబడ్డారు. అంగుళిమాలుడు, ఆగు ఎవరునువ్వు?,ఎందుకొచ్చావని అడిగాడు. దానికి బుద్ధుడు, నేనెవరో నాకే తెలియదు, అది తెలుసుకునే ప్రయత్నంలోనే ఉన్నాను అన్నాడు. చంపేస్తానన్నాడు, అంగుళిమాలుడు. ఈ శరీరం , రేపో,నేడో రాలిపోవాల్సిందె, అలాగే కానియమన్నాడు. సాధారణంగా అందరూ చావంటే భయపడ్తారు కదా! బుద్ధుడు భయపడనందుకు అంగుళిమాలుడికి ఆశ్చర్యం వేసింది. ప్రాణం మీద తీపి, చంపేస్తానంటే భయము లేనివాడిని చూసేటప్పటికి అంగుళిమాలునిలో భయమూ, భక్తీ ప్రవేశించాయి, అప్పటివరకూ లేనివి. బుద్ధుని దగ్గర మోకరిల్లి తన మనసు విప్పాడు.

బుద్ధుడు అతనిని అక్కున చేర్చుకుని భయమూ,భక్తితో బతకాలనీ, ఇలా తయారయి, లోకకంటకునిగా బతకడం వ్యర్ధమనీ చెప్పి అంగుళిమాలునిలో మార్పు తీసుకొచ్చారు.

అందుచేత, చట్టభయమూ, మతమో, మరొకటో దాని మీద భక్తీ లేని జీవితాలు………అదీ భయము, భక్తీ లేవన్నదాని కత…..

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-నూరు సిగలైనా ………..

నూరు సిగలైనా ………..

”నూరుసిగలైనా ఇముడుతాయి కాని మూడు కొప్పులు ఇమడవు” అని నానుడి. ఈ కొప్పేంటీ, సిగేంటీ అని అనుమానం కదూ!.

పూర్వకాలంలో మగవారు కూడా స్త్రీలలా జుట్టు పొడుగుగా పెంచుకుని దానిని తలపై మధ్యకు చేర్చి ముడి వేసుకునేవారు, ఇప్పుడు చెప్పాలంటే నారదుని వేషానికి అలా చేస్తున్నారు. అదే సిగంటే. మగవారు తలపైన వేసుకునే ముడే సిగ, సిగలో పువ్వులు కూడా పెట్టేవారు. సిగపట్లగోత్రాలని, మగవారి దెబ్బలాటలకి పేరు. ఇక కొప్పు అంటే ఆడవారు తమపొడుగైన కబరీ భరాన్ని వెనుకకు దువ్వి దానిని ముడిగా అమర్చుకోవడమే కొప్పు. ఇందులో చాలా రకాలూ ఉన్నాయి, పూర్వపు రోజులలో ఇది ఒక కళగానే అభ్యాసం చేశారు కూడా. సైరంధ్రి అనే వృత్తి పేరు కలిగినవారు ఈ పనిలో నిష్ణాతులై ఉండేవారు,  మనవారు కళాపోషకులే….

ఐతే మన నానుడిలో నూరు సిగలైనా ఇమడటమంటే నూరు మంది మగవారైనా ఒకమాట మీద ఉంటారేమోగాని ముగ్గురు ఆడవారు మాత్రం ఒక మాట మీద ఉండరని, ఉండలేరని ఈ నానుడి ఉవాచ… ఆ ముగ్గురు ఎవరో చెప్పగలరా?……….అ……ఆ….ఓ…

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-శత్రువు

శత్రువు

”శత్రువంటే ఎవరు?” అని అడిగాడు మా సత్తిబాబు, ”శత్రువంటే శత్రువే” అన్నాడు మాసుబ్బరాజు. ”శత్రువును మట్టుపెట్టడం ఎలా?” అన్నాడు మా సుబ్బరాజు దానికి మా సత్తిబాబు ”కత చెబుతా విను” అని ఇలా చెప్పేడు.

అనగనగా ఒక రాజు కోట, కోటకి దగ్గరగా ఉద్యానవనం, దానిలో ఒక కొలను. దానికి దూరంగా ఒక చెట్టు, చెట్టు మీద కాకులు నివాసం ఉంటున్నాయి, చెట్టుకింద పుట్టలో ఒక నల్లతాచు చేరింది. పుట్ట కట్టుకున్న చీమలు పారిపోయాయి. ఈ నల్లతాచు, కాకులు ఆహారానికి పోయిన తరవాత చెట్టెక్కి కాకుల గుడ్లనూ, పిల్లలనూ తినెయ్యడం ప్రారంభించింది. కాకులకి ఏం చేయాలో తోచలేదు, గుంజాటన పడుతూ ఒక సమావేశం ఏర్పాటు చేసుకున్నాయి. సమస్య గురించి అందరూ చెప్పేరు, ఆవేశమూ పడ్డారు కాని దీనినుంచి తప్పించుకునే ఉపాయం మాత్రం ఎవరూ చెప్పలేదు, కాదు వారివల్ల కాలేదు. ఇంతలో ఒక ముసలికాకి లేచింది, ”మీ బాధ చూస్తున్నాను, ఎవరూ ఈ విషయంలో ఏం చేయాలో సూచనైనా చేయలేదు, శత్రువా చూస్తే చాలా బలవంతుడు, అందుచేత మీరు అనవసరంగా ఇబ్బందులు పడకండి, సమస్య నాకు వదిలేయండి, దీనిని నేను పరిష్కరిస్తా”నంది. అందులో కొన్ని యువకాకులు ఈ ముసలికాకితో ఏమవుతుందని ఈసడించాయి కూడా, కాని మరో మార్గం లేక ముసలికాకి మాటకి కట్టుబడ్డాయి. ముసలికాకి ఏమీ చేయటం లేదు, మిగిలిన కాకులు అడుగుతుంటే ”సమయం రావాల”ని మాత్రమే చెబుతోంది, కాలం గడిచింది, ముసలికాకి మాటా మరచాయి, మిగిలిన కాకులు. పాముతో బాధా పడుతున్నాయి, సమస్యా తేలలేదు.

ఒక రోజు రాజకుమార్తె చెలికత్తెలతో ఉద్యానవానానికొచ్చింది. బట్టలు నగలు అన్నీ తీసి గట్టునపెట్టి కొలనులో దిగారందరూ, జలకాలాటలకి. ఇది చూచిన ముసలికాకి నెమ్మదిగా రాజకుమార్తె బట్టలూ నగలదగ్గరకు చేరి తచ్చాడటం మొదలు పెట్టింది, ఇది చూచి ఒకటి రెండు సార్లు తోలేసేరు కూడా. ఇలా జరిగిన తరవాత ముసలికాకి నెమ్మదిగా రాజకుమారి రత్నాలహారాన్ని ముక్కున కరచుకుని దగ్గర్లో చెట్టెక్కి కూచుంది, ఆలగోల బాలగోలతో హడావుడి మొదలయ్యింది, సైనికులు కాకి వెంటపడ్డారు. కాకి సైనికులకి దొరకనంత ఎత్తులో ఎగురుతూ, వాళ్ళకి కనపడుతూ తన చెట్టు దగ్గరికి చేరి నెమ్మదిగా హారాన్ని సైనికులు చూస్తుండగా పుట్టలో పడేసి చెట్టెక్కి కూచుంది. కూడా వచ్చిన సైనికులు కాకి ఎదురుగా కనపడుతున్నా దానిని వదిలేసి పుట్ట తవ్వేసేరు, నల్లతాచు బయట పడింది, నాలుగు బాదేరు, తాచు చచ్చింది, సైనికులకి హారం దొరికింది, కాకుల సమస్య తీరింది. మరో కత చెబుతా విను అని ఇలా చెప్పేడు.

కోట దగ్గర ఉద్యానవనం దానిలో చెట్టు, చెట్టు మీద కొంగలు కాపరం ఉంటున్నాయి. నల్లతాచు చెట్టుకింద పుట్టలో చేరింది. కొంగలు బయటికిపోయినపుడు వాటి గుడ్లు, పిల్లలని తింటోంది, నల్లతాచు. ఏం చేయాలో తోచని కొంగలు నక్కని సలహా అడిగాయి. నక్క ఇలా చెప్పింది. ”ఒక రోజు మీరంతా చేపలు పట్టండి, వాటిని మీ చెట్టుకుదూరంగా ఉన్న చెట్టుమొదటిలో ఉన్న కలుగునుంచి, మీ చెట్టుదగ్గర పుట్ట దాకా వేయండి, తరవాతేం జరుగుతుందో చూడండి” అని సలహా ఇచ్చింది. సలహా తీసుకుని వచ్చేసిన కొంగలు మిగతావారికి చెప్పేయి. ”ఒక రోజు చేపలన్నీ ఇలా పడేస్తే కడుపుకాలదా? అలా చేస్తే ఏం జరుగుతుందో నక్క చెప్పలేదు, మీరు అడగలేదని” యువ కొంగలు ముసలి కొంగల్ని నిలదీశాయి. ముసలికొంగలు ”నక్క మనకు మిత్రుడు, చెప్పిన పని చేసి చూదా”మన్నాయి. తర్జనభర్జనల తరవాత మొత్తానికి కొంగలన్నీ ఒక రోజు చేపల్ని వేటాడి దూరాన ఉన్న చెట్టు కలుగునుంచి, తమ చెట్టుదగ్గరున్న పుట్టదాకా వేశాయి. కలుగులో ఉంటున్న ముంగిసకి చేప వాసన కొడితే బయటికొచ్చి చూస్తే ఒక దాని తరవాత ఒకటిగా చేపలు కనపడ్డాయి. ఒక్కొక చేపనే తింటూ పుట్ట దగ్గర కొచ్చిన ముంగిసకి పామువాసన తగిలి పుట్టలో దూరి, పామును కొరికి చంపి తన కలుగుకు చేరింది. ఇప్పుడు కొంగల సమస్య తీరింది అన్నాడు.

”రెండు కతలు చెప్పేవు, రెండూ ఒకలాగే ఉన్నాయికదా” అన్నాడు మా సుబ్బరాజు.

”మరదే! ఈ రెండు కతలలో ఉన్న తేడా చెప్పండీ” అన్నాడు మా సత్తిబాబు, ”నువ్వే చెప్పవయ్యా” అన్నా అంటే ఇలా అన్నాడు.

”సమస్య ఒకటే కాని సాధించిన విధానాలు వేరు. మొదటి కతలో విషయం, బాధ్యత ఒక్కరి మీదనే ఉండిపోయింది, మందితో పనిలేదు, కాని మందికి నమ్మకం కావాలి పనిచేసేవారి మీద, ఇదీ సమస్య. ఇక రెండవ కతలో సమస్యను సాధించడానికి మంది బలం కావాల్సివచ్చింది. అది అందరూ సవ్యంగా తోడ్పడితే మాత్రమే జరిగేది, వారని వీరు, వీరని వారు తప్పుకుంటే రాజుగారింట్లో పెళ్ళికి పాలు పట్టుకెళ్ళిన కతైపోతుంద”న్నాడు.

”రాజుగారింట్లో పెళ్ళేంటీ, పాలేంటి? కత చెప్పవా?” అన్నాడు మా సుబ్బరాజు, ”అది మరోరోజులే” అన్నాడు మా సత్తిబాబు.

సృష్టిలో సహజ శత్రువులున్నాయి. ఎలక,పిల్లి; పాము, ముంగి ఇలా కాని మానవులకు సహజ శత్రువులు లేరు, వారే వారిలో మరొకరిని సహజ శత్రువుగా తయారు చేసుకుంటున్నారు. సహజ శత్రులలో ఎలక ఎప్పుడూ చంపబడేదికాని, పారిపోయేదికాని అయి ఉంటుంది. ఈ పిల్లి కూడా మరొక చోట మరొకరికి సహజ శత్రువే. మానవులు సహజ శత్రువులను తయారు చేసుకుంటున్నారు, వారు ఆత్తకి,కోడలు; మామకి,అల్లుడు అంతెందుకు యాచకో యాచకః శత్రు, అదండి సంగతి….సహజ శత్రువులనే తయారు చేసుకుంటారో……అందరూ స్నేహంగా బతుకుతారో మీ……అంటూ వెళిపోయాడు మా సత్తిబాబు.

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-యాచకో…

యాచకో…

యాచకో యాచకః శత్రుః అంటే యాచకునికి యాచకుడే శత్రువు. అదేంటి అడుక్కునేవాడికి మరో అడుక్కునేవాడెందుకు శత్రువనికదా అనుమానం. ఊరు మొత్తం మీద అడుక్కోడానికి ఒకడే ఉన్నాడనుకోండి, అబ్బ ఎంత సుఖం ఏఇంటికెళ్ళినా ఏదో ఒకటి పారేస్తారు గనక కోట్లు కూడబెట్టుకోవచ్చు. మరొకడు తయారయ్యాడనుకోండి అదే ఊళ్ళో అడుక్కోడానికి, అప్పుడు వీడికి పెట్టేవాళ్ళు లేదనచ్చు, పెట్టకాపోవచ్చు, ఏమైనా జరగచ్చు, అందుకు మరో బిచ్చగాడు ఉండకుండా చూసుకుంటాడు, అదే పోటీ లేకుండా. ఇదొకటేనా అబ్బో ఇలా చూస్తే చాలానే ఉన్నాయి లోకంలో మనం పట్టించుకోం అంతే.

జ్ఞాతికి కంటిలోనూ పాముకి పంటిలోనూ విషం ఉంటుందని నానుడి. నిజమేగదా! అదే తల్లితండ్రుల పిల్లలైన ఇద్దరు అన్నదమ్ములూ సుందోప సుందుల్లా కొట్టుకు ఛస్తూనే ఉంటారు. ఎందుకంటే తండ్రి సంపాదించి ఇచ్చినది పంచుకున్నపుడు ఎక్కడో ఒకచోటైనా కలసి ఉండకా తప్పదు, వాడిని చూస్తే వీడికి మంట, వీడిని చూస్తే వాడికి కారం రాసుకున్నంత సుఖం. వాడింట్లో అశుభం జరిగింది, ఇంకేం వీడు చంకలు గుద్దేసుకుంటాడు. రేపు వాడికీ ఇంతకంటే పెద్ద ఆపదొస్తుందనుకోడు, వాడి కాలిరిగితే వీడింట్లో పచ్చిపాలతో పాయసం చేసుకుంటాడు. ఇదే లోకతీరు.

ఒక లాయర్ ని చూడండి పక్కవాడు మంచి కేస్ నెగ్గాడంటే వీడికి కడుపు రవిలిపోతుంది. అయ్యో! మంచి పాయింట్ పట్టేడు కేస్ నెగ్గేడనుకోడు, దొంగ సాక్ష్యం సృష్టించేడంటాడు, వీడు చేసే పనీ అదే.

ఒక కవి మంచి రచన చేసేడనుకోండి పక్క రచయిత ఎక్కడనుంచి ఎత్తిపోతలో అంటాడు, అదేకాదా తను చేసేపని. పాపం ఈ విషయంలో చామకూర వేంకన్నే గుర్తొస్తాడు నాకు, ఏ గతి రచించినన్ సమకాలికులెవ్వరు మెచ్చరేగదా అని వాపోతాడు.

మన బ్లాగుల్లో చూడండి, ఒకరు వరసగా టపాలు రాస్తున్నారనుకోండి, ఇదంతా నిజమంటావా అంటారు మరొకరు, ఎత్తిపోతలేమో అని కామెంట్ తారు మరో మేధావి.. ఒకరో బ్లాగులో కామెంటేరనుకుంటే వారి వెనకబడి మరొకరు మీకేం తెలుసని కామెంట్ తారు. ఖండించే మేధావులు సృజించలేరు పాపం, మరి సృజించేవారిని చూస్తే కడుపు మండదా? :) బ్లాగుల్లో కొస్తే నేర్చుకునేది, చదివేది దుమ్మెత్తి పోసుకోడం, ఒకరినొకరు తిట్టుకోడం ఇదీ … యాచకో…..

అన్నట్టు దుమ్మెత్తిపోయడం అంటే తెలుసా? పాత రోజుల్లో ప్రతివారు ఉదయం నదిలో, కాలవలో, చెరువులో స్నానం చేసి మూడు దోసిళ్ళ నీళ్ళు సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇచ్చేవారు. ఒకవేళ ఉదయ సంధ్యా సమయంలో స్నానం చేయలేనపుడు మూడు దోసిళ్ళ మట్టిని సూర్యునికి ఎదురుగా పోసేవారు. అలాగే సనాతన ధర్మంలో చాలామంది చనిపోయినవారిని తగులబెడతారు. అలా తగులబెట్టగా వచ్చిన బూడిదను, అస్థికలు వగైరా ఏరి వేసిన తరవాత, నీటిలో కలుపుతారు, చేటతో ఎత్తి. చేటలోకి బూడిద ఎత్తద్దు అంటారు,అలాగే చేటని బోర్లించి కూడా ఏమీ దగ్గరకు తీయద్దంటారు. ఈ రెండు పనులూ శ్మశానంలో మాత్రమే చేస్తాం కనక. ఇందుకే. ఆ ఒక్కసారి మాత్రమే చేటలోకి బూడిద ఎత్తుతారు. ఉదయ సంధ్యలో చేసే కార్యక్రమాన్ని ఇలా మార్చేశారు, కాలంలోమనవాళ్ళు, అదీ సంగతి…దుమ్మెత్తి పోయడమంటే…

అంతెందుకు నిన్నగాక మొన్న జరిగిన రాజమంద్రి సంఘటనలో కాంగ్రెసుల వారికి చంద్రబాబు రాజీనామా చేయాలన్నదే గుర్తొచ్చింది తప్పించి, మరోమాట గుర్తురాలా ! మధ్య తరగతి మేధావులంతా పోలీసుల్ని తప్పు పట్టేరు, మరి సామాన్యులంతా యాత్రీకుల్ని తప్పు పట్టేరు,ఇది తిలాపాపం తలాపిడికిడూనూ… చూశారా లోకం తీరు, అదే! చిత్రం….

ఒక అందమైన అమ్మాయికి మరో అందమైన అమ్మాయే శత్రువు. ఒక బాగాచదువుకునే అబ్బాయికి మరోబాగా చదివేవాడే శత్రువు. రాజకీయనాయకుడుకి రాజకీయనాయకుడు, దొంగకి దొంగ, మేధావికి మేధావి మాత్రమే శత్రువులు. వ్యాపారికి వ్యాపారి, స్త్రీకి స్త్రీ, పురుషునికి మరొక పురుషుడు శత్రువులు. ముల్లును ముల్లుతోనే తీయాలని నానుడి కదా! మరి ముల్లుకు ముల్లే శత్రువు. ఇన్ని చెప్పేరుకదా మీ శత్రువెవరని కదా అనుమానం, నాకు ఆరుగురు శత్రువులున్నారు, బయటికి కనపడరు :) ఒకే పార్టీని మోస్తున్నా పేపర్లు, మీడియాలు సొమ్ముల దగ్గరకొచ్చేటప్పటికి ఎవరి గోలవారిదే ఒకరికొకరు శత్రువులే. నలుపో తెలుపో రూపాయి రూపాయే! అదే అసలు శత్రుత్వానికి కారణం..

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-భట్టువారి రావిచెట్టు.

భట్టువారి రావిచెట్టు.

పెద్దాపురం సంస్థానాన్ని శ్రీశ్రీశ్రీ శ్రీవత్సవాయి తిమ్మ జగపతి ప్రభువుగా పరిపాలిస్తున్నకాలం. శ్రీవారి సంస్థానం లో నవరత్నాలుగా కవులు ఉండేవారట, కళలకు కాణాచి పెద్దాపురం. ఆ నవరత్నాలలో అప్పటికే వృద్ధులైన శ్రీ షణ్ముఖి వీరరాఘవ కవిగారొకరు, వీరిని ప్రభువు తాతగారు అని సంబోధించేవారట,ఇతరులు భట్టువారనేవారు.. రాజ్యం సుభిక్షం కాని ప్రభువులకొకటే చింత, సంతాన భాగ్యం లేకపోవడం. రాజదంపతులను పీడిస్తున్న బాధ, ఇది గమనించిన రామ మంత్రోపాసకులైన కవిగారు మండల కాలం దీక్షవహించి, తదుపరి రాజదంపతులను పుత్రుడు కలిగేలా ఆశీర్వదించేరు. రాజదంపతులకు మగబిడ్డ కలిగేడు, ఆ శుభ సందర్భం లో రాజదంపతులు కవిగారికి నూరు ఎకరముల భూమిని బహుమతిగా, కవిగారి స్వగ్రామం అనపర్తిలో, ఊరికి పశ్చిమంగా ఒక కిలో మీటర్ దూరంలో,పట్టా ఇచ్చారు. ఈ పొలం మధ్యలో కవిగారొక రావి మొక్క నాటారు, రాక్షస నామ సంవత్సరంలో, 17వ శతాబ్దంలో. కవిగారు గతించారు కాని రావిచెట్టు పెరుగుతోంది. కాలం గడిచింది.

DSCN0111

తెల్లదొరల పరిపాలనొచ్చింది, కాటన్ గోదావరి మీద ఆనకట్టు కట్టేరు, 1852 లో, ఆ తరవాత కాలవలూ తవ్వడం ప్రారంభించారు. తూర్పు ప్రధాన కాలవ ధవళేశ్వరం దగ్గర ప్రారంభమై వేమగిరివద్ద రెండుగా కాకినాడకాలవ, కోటిపల్లి కాలవగా విడింది. కాకినాడ కాలవ కడియం రైల్వే స్టేషన్ దాటిన తరవాత మరలా రెండుగా చీలి ముందుకుసాగుతున్నాయి. అలా ముందుకు సాగే దక్షణం వైపుకాలవని నల్లకాలవని, ఉత్తరం వైపుకాలవని ఎర్రకాలవని అనడం మొదలైంది. ఈ నల్లకాలవ ముందుకుతవ్వుకుంటూ వస్తున్నారు, ఈ భట్టువారి రావిచెట్టు సరిగా నల్లకాలవ మధ్యకి వచ్చింది, చెట్టు తీసెయ్యాలి లేదా కాలవ మళ్ళించాలి, చెట్టు తీసేసి కాలవని ముందుకు అలాగే తవ్వితే అనపర్తి ఊరిలోని ముఖ్యమైన వీధిలో ఇళ్ళన్నీ కాలవలో కలిసిపోతాయి. కవిగారి వారసులు తవ్వకాన్ని ఆపుచేశారు, కాటన్ స్వయంగా వచ్చారు, కాటన్ కి తెలుగురాదు, వీరికి ఇంగ్లీషురాదు, దుబాసీ మాటాడుతున్నాడు ఇరుపక్కలా. చెట్టు తీసేద్దామంటాడు కాటన్, కుదరదంటారు భట్టువారు, చెట్టు తీసేసి ముందుకువెళ్ళినా ఊరుపోకుండా కాలవ మళ్ళించక తప్పదు,ఆ మళ్ళించడం ఇక్కడే చేస్తే, ఊరూ చెట్టూ కూడా రక్షింపబదతాయన్నది భట్టువారి వాదన. చెట్టును ఏమైనా తీసెయ్యడానికి భట్టువారికి ఒప్పుదలలేదు, అందుకు ఇక్కడే కాలవని మళ్ళించి చెట్టునూ, ఊరినీ రక్షించాలన్నది భట్టువారి కోరిక. చివరికి కాటన్ ఒప్పుకున్నారు, కాని అలా చేయడం వలన భట్టువారిదే పన్నెండు ఎకరముల భూమి కాలవలో పోతోంది, దానికి ఒప్పుదలేనా అన్న కాటన్ ప్రశ్నకు వెంటనే భట్టువారిచ్చిన సమాధానం, ”చెట్టుకోసం, ఊరికోసం ఏమైనా చేయడానికి సిద్దమే”. ఈ మాట విన్న కాటన్ నోటివెంట మాట రాలేదు, ఒక రావి చెట్టుకోసం, ఆ తరువాత ఊరి క్షేమంకోసం,ఇళ్ళుపోకుండా ఉండేందుకు, పన్నెండు ఎకరముల భూమిని వదులుకోడానికి సిద్ధపడినవారిని చూసి నిర్ఘాంతపోయాడు, వారి ఔదార్యానికి మురిసిపోయాడు, కాలవను మళ్ళించాడు. నాడు ఔదార్యం చూపిన మహరాజు గతించారు, కవిగారూ గతించారు, కాటనూ గతించాడు కాని చరిత్ర ఉండిపోయింది, చేసిన పని నిలిచిపోయింది..చెట్టు మిగిలింది, ఊరు మిగిలింది. నేటికి కాలవ మళ్ళించినదీ కనపడుతుంది, చెట్టూ కనపడుతోంది, ఊరిలో వీధీ కనపడుతోంది.

DSCN0108
ఇదిప్పుడెందుకొచ్చిందీ? మొన్న ఈ రావిచెట్టు గురించి ఒక కరపత్రం వేశారు, అది నాదృష్టికి వచ్చింది. వెతుక్కుంటూ భట్టువారింటికి చేరాను. వారు ఆదరంతో ఆహ్వానించారు, రావి చెట్టు వివరమూ చెప్పారు. అనుమానం అడిగితే, ”భట్టువారు= కవిగారు,కవిరాజు( కాలంలో, ప్రజలనోట భట్టురాజు కాస్తా భట్రాజు అయింది ) భట్టురాజు అంటే కవిరాజు అని అర్ధం కదా!” అన్నారు. రాక్షసనామ సంవత్సరం, 17వ శతాబ్దం, తిమ్మ జగపతి మహారాజును పోల్చుకుంటూ, చెట్టు వయసుపోల్చుకుందామనుకున్నా.
రాక్షసనామ సంవత్సరం క్రీస్తు శకంలో వచ్చిన సంవత్సరాలు.

1555
1615
1675
1735
1795
1855
1915
1975

ఇక పరిపాలన చేసిన వారు.http://www.maganti.org/chitraindex/pics/raja/peddapuram.pdf
1555-1607 తిమ్మ జగపతి
1607-1646  రాయ జగపతి
1649-1688 తిమ్మ జగపతి (పిల్లలు లేరు)
1688-1714  ఉద్దండరాయ జగపతి.
1714-1734 రాగమ్మ
1760-1797 విద్వత్ తిమ్మ జగపతి.

చరిత్ర చూస్తే 1760 సంవత్సరంలో పరిపాలన కొచ్చిన తిమ్మజగపతి మహరాజుగా తేల్చుకున్నాను. రాక్షస నామ సవత్సరం 1795  లో వచ్చింది. వీటిని బేరీజు వేసుకుంటే ఈ రావి చెట్టు వయసు 220 సంవత్సరాలన్నది నిజమే అనిపించింది. ఈ చెట్టు చుట్టుకొలత సుమారుగా పదిహేనడుగులుంటుంది. నేటికాలానికీ ఆ రావిచెట్టు సంరక్షణా భారం ఈ భట్టువారి కుటుంబమే చేస్తున్నది,స్వంత ఖర్చుతో, కవిగారి తరవాత గంగరాజు, పిమ్మట వనమరాజు నేడు సూర్యనారాయణరాజు, వీరినే అబ్బాయిరాజు అనికూడా అంటారు. వారికి ఇప్పుడు అక్కడ ఒక సెంటు భూమి కూడా లేకపోయినా, ఈ రావిచెట్టుతో అనుబంధం మాత్రం ఉండిపోయింది.ఒకప్పుడు తెనుగునాట నాటక రంగంలో శ్రీకృష్ణ పాత్రలో ప్రజలను ఉర్రూతలూగించిన పాట ”చెల్లియో చెల్లకో!!” అలవోకగా పాడి ప్రజలను తన్మయత్నం లో నింపిన శ్రీ షణ్ముఖి ఆంజనేయ రాజుగారు ఈ కవిగారి వారసులే.

ఈ రావిచెట్టు దగ్గర స్నానాలరేవు ఉంది. ఆ నాడు కవిగారి వారసులు చూపిన ఔదార్యాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మా ఊరి ప్రజలు పుష్కరాలు ప్రారంభం రోజున కవిగారు వంశీకులు స్నానం చేసిన తరవాతనే స్నానాలు చేశారు. అది కవిగారికి వారి వారసులకు మా ఊరి ప్రజలిచ్చిన గుర్తింపు, గౌరవం. నాడు దగ్గరగా రెండు వందల సంవత్సరాలకు ముందు పర్యావరణాన్ని రక్షించుకోవాలనె వారి తపన ఎంత గొప్పది? స్వంతలాభం కొంతమానుకు పొరుగువాడికి సాయపడవోయ్ అన్నది చేతలలో చూపిన వీరు చిరస్మరణీయులే కదా!

చివరగా ఒకమాట,మా ఊరువారంతా మా గోదావరి కాలవలోనే నిత్యం స్నానాలు చేస్తారు, పుష్కర స్నానాలకు కూడా మరో ఊరుపోరు, పిండప్రదానాలూ ఇక్కడే చేస్తారు. ఈ విషయాలు కనుక్కోడానికి నేను 14th  నాడు అబ్బాయిరాజు గారి ఇంటిని సందర్శించినపుడు వారు చూపిన ఆదరం మరువలేనిది. తిరిగి వచ్చేటప్పుడు, నాకు వీరి కుటుంబం నూతన వస్త్రాలతో సత్కరిస్తే వారి కుటుంబాన్ని ఆశీర్వదించి వచ్చా. అదీ వీరి గొప్పతనం….

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-ఎవరి ఏడుపు వాళ్ళే ఏడవాలి…..

ఎవరి ఏడుపు వాళ్ళే ఏడవాలి…..                                                  వివేకచూడామణి-2

 

ఎవరి ఏడుపు వాళ్ళే ఏడవాలి…..
ఎవరిచావు వాళ్ళే చావాలిగాని మధ్యలో మనకెందుకూ! అనిగాని ఎవళ్ళచావు వాళ్ళు చస్తారులెద్దూ! అనడంగాని వింటుంటాం, ఇదేంటి?

…..నెత్తిమీద బరువుంటే మరొకరు సాయం చేసి దింపచ్చు, తండ్రి ఋణం చేస్తే కొడుకులు తీర్చచ్చు, కాని షడూర్ములు అనగా ఆరు ఊర్ములు మాత్రం, ఎవరివి వారే తీర్చుకోవాలి, మరొకరు సాయం చేయరు, చేయలేరు. అవి ఆకలి, దప్పిక, మోహం,శోకం,జర (ముసలితనం), మరణం,ఎవరివి వారే అనుభవించాలి, తప్పదు.

నాకు ఆకలేస్తే, మీరుతింటే, నా ఆకలి తీరుతుందా? మీకు దాహమేస్తే, నేను మంచినీళ్ళు తాగితే, మీ దాహం తీరుతుందా? కుదరదు, ఒకరికి కలిగిన మోహం మరొకరు అనుభవిస్తే, వీరి మోహం తీరుతుందా? తీర్చగలరా? ఎవరి ముసలితనం వారే అనుభవించాలి. ఎవరి ఏడుపు వారే ఏడవాలి, ఎవరిచావు వారే చావాలి. అలాగే ఎవరి మటుకువారు స్వప్రయత్నంతో భవబంధాలు తొలగించుకోవాలిగాని, మరొకరు సాయం చేయలేరు. అనారోగ్యం చేసినవారు ఔషధం నియమంగా తీసుకుంటే ఆరోగ్యం కలుగుతుంది, మరొకరు ఔషధం తీసుకుంటే వీరి రోగం కుదురుతుందా? .చంద్రుడెలా ఉంటాడో ఎవరి కళ్ళతో వారు చూసి తెలుసుకోవలసిందే కాని ఇతరులు ఎంత వర్ణించినా తెలుస్తుందా? జ్ఞానేంద్రియాలతో అనుభవించేవన్నీ ఎవరిమటుకువారు అనుభవించవలసినవే. ఆత్మ స్వరూపాన్ని ఎవరిమటుకు వారు జ్ఞాననేత్రంతో చూడాలే తప్పించి, ఎవరూ ఎరుకపరచలేరు. అజ్ఞానము, కోరిక మూలంగా కలిగే బంధనాలను ఎవరిమటుకువారు తొలగించుకోవాలికాని మరొకరు తొలగించలేరు.

ఎవరి ఆత్మానుభవం వారే పొందాలి తప్ప మరొకరు ద్వారా పొందలేరు. ఇంతటి గొప్ప వేదాంత విషయాన్ని ఒక వాక్యంలో ఇమిడ్చి చెప్పేరు, మనకు, వాడుకలో, కాని దానిని దుర్వినియోగమే చేస్తున్నామేమో అనిపిస్తుంది…అదీ ఎవరి ఏడుపు వారే ఏడవాలి అంటే

శర్మ కాలక్షేపంకబుర్లు-న్యాయమైన సొమ్ము…..

న్యాయమైన సొమ్ము…..

న్యాయమైన సొమ్ము నట్టేట్లో పారేసినా నట్టింటికి నడుచుకుంటూ వస్తుందంటారు, అది నమ్మేవాడిని కాదుగాని, జీవితం లో ఈ మధ్య జరిగిన ఒక సంఘటన, ఆ మాట నిజమే అనిపించింది, అదెటులో అవధరించండి…

”బంగారం రేటు తగ్గిందిటకదూ” అంటూ వచ్చిందో రోజు, ఇల్లాలు, రెండు మూడేళ్ళ కితం మాటనుకుంటా.అవునన్నట్టు తలూపాను. ”నల్లపూసలు పెరిగిపోయాయి,దారం తో కట్టుకుని వేసుకుంటున్నా, కొద్దిగా కొత్త బంగారం కొని,వీటిని బాగుచేయించుకుంటే” అని ఆగింది. పాపం వెర్రి ఇల్లాలు ఎప్పుడూ ఏమీ కావాలని అడిగిన పాపాన పోలేదు, అనుకుని ”సరే బాగుచేయించడమే కాదు, ఈ ఇంటి ముగ్గురు కోడళ్ళకీ, తలొక వస్తువు చేయించేస్తే బాగుంటుంది కదా! దీనిని ఇలాగే ఉంచుకుని, బాగు చేయించుకుని, కొత్తది మరొకటి చేయించుకోవచ్చు కదా!” అని ఆగాను. ”ఏమో మీ ఇష్టం, సొమ్ము సద్దుబాటో” అని ఆగింది. ”సొమ్ము సద్దుబాటు నేను చూసుకుంటాగాని, ఎవరెవరికి ఏమేంకావాలో నిర్ణయించుకోండి” అన్నా. సీనియర్ కోడలుగారి (ఇల్లాలే) అధ్యక్షతన, నా సమక్షంలో సమావేశం జరిగింది, ఇదనుకున్నారు, అదనుకున్నారు, ఇంతకీ ఎంతలో చేయిస్తారని నా దగ్గరకే సమస్య తోసేశారు. నాకు తోచినది చెప్పేను, ఐతే నువ్వు పలకసర్లు చేయించుకోమంటే, నువ్వు చంద్రహారాలు చేయించుకోమని సలహాలిచ్చేసుకున్నారు తోటికోడళ్ళిద్దరూ. ఇద్దరూ ఉమ్మడిగా ”అత్తయ్యా! మీకైతే గోవర్ధనం గొలుసు బాగుంటుంద”నీ తీర్పిచ్చేసి, ”అత్తయ్యగారికి నల్లపూసలు కొత్తవి ఎగస్ట్రా” అని ఏకగ్రీవ తీర్మానం చేసేసేరు, ఇక అమలు చేయడం మీదే ఆలస్యం, బాధ్యతన్నట్టు ముగ్గురూ నాకేసి చూసేరు. రేపు బయలుదేరుదాం, పక్క పట్నంలో మనకి బాగా తెలిసిన కొట్టతను నలభై ఏళ్ళనుంచి నమ్మకంగా చేయించుతున్నవాడి దగ్గరకే వెళ్ళాలని తీర్మానమూ అయిపోయింది.

మర్నాడు వెళ్ళేం, అసలే చిన్నకొట్టు, ఆరడుగులపొడుగు వెడల్పులతో, ఇసకేస్తే రాలనట్టున్నారు జనం. మొత్తానికి లోపలకెళ్ళి వివరం చెప్పేం, చుట్టూ జనం. అన్నీ పురమాయిస్తాను, నల్లపూసలు మోడలు చూసుకోండని పుస్తకం పడేసేడు, ఇల్లాలు చూస్తోంది, ఈలోగా పెరిగిపోయిన నల్లపూసలు అతనికిచ్చి బాగుచేయించమన్నా! ఇప్పుడు హడావుడిలో కుదరదండి, సరుకులు పట్టుకెళ్ళేరోజు చేయిస్తానని అంటే ఇల్లాలికి చెప్పి వస్తువు జాగ్రత్త పెట్టేశాను. వస్తువులు పదిహేనురోజులకవుతాయన్నాడు.

పదిహేనురోజులకి వెళ్ళేం, వస్తువులు బాగున్నాయనుకున్నాం, డబ్బులు ఇచ్చి పుచ్చుకోడాలూ చూసుకున్నాం, మధ్యలో ఈ నల్లపూసలు బాగుగురించీ అడిగితే,వస్తువు దగ్గర పెట్టుకుని ’ఉండండి’, అని ఒకరికి కబురుపెట్టేడు, పది నిమిషాల్లో కబురొచ్చింది, ’పనివాడు లేడని’, ’ఇది మరెవరికిచ్చినా సరిగా చేయరు పాడుచేస్తారు, మళ్ళీ ఒక సారి తెండి’ అన్నాడు, ’అలాకాదు నీదగ్గరుంచి అతనొచ్చాకా ఇచ్చి, బాగుచేయించి చెప్పు’ అన్నాం, అతను సంశయించాడు, ’వద్దు పట్టుకెళ్ళిపోండి’ అన్నాడు, ఈ లోగా కొత్త వస్తువుల మాటలలో దీని సంగతి మరచాము. వస్తువులు పుచ్చుకుని వచ్చేశాం. వస్తువులు ఎవరివివారు మరలా చిన్న సమావేశంలో తీసుకున్నారు, పెట్టుకున్నారు, బాగున్నాయనుకున్నారు, అంతతో ఆ సన్నివేశమూ ముగిసింది. కొత్త నల్లపూసలు వేసుకోడంతో పాత నల్లపూసల ప్రసక్తి రాలేదు, మరచీపోయామా విషయం.

ఆరునెల్లలు పైగానే గడిచాయి, ఒక రోజు దిగాలుగా వచ్చింది ఇల్లాలు, ’కనపదలేదండీ’ అంటూ. ’ఏం కనపడలేద’న్నా. ’పాత నల్లపూసలగొలుసు, ఇల్లంతా వెతికేశాను కనపడలే’దంది. ’ఎక్కడికిపోతుంది, ఇంట్లోనే ఉంటుంది, చూడు, లేదూ లాకర్ లో పెట్టేవేమో చూడ’న్నా. ’మూడురోజుల నుంచి వెతుకుతున్నాం, కోడలూ నేనూ, లాకరూ వెతికేసేం, ఎక్కడాలే’దంది, ఏడుపు ముఖంతో. ’ఆ రోజు వాడు తిరిగిచ్చాడా’ అని అనుమానం చెప్పింది. ’కొట్టువాడు నమ్మకస్తుడే,పది రూపాయలు తగ్గించేరని గోల చేస్తాడు తప్పించి, ఇటువంటి అలవాటున్నవాడు కాద’న్నా. ’అడగరాదూ’ అంది, అడిగేం, ’అబ్బే! నాదగ్గరలేదండి, ఆరోజే ఇచ్చేసేను మీకు, ఎక్కడపెట్టుకున్నారో చూసుకోండీ’ అన్నాడు.

నేను వస్తువులు చూసుకునే పనిలో ఉన్నాను, మీరేగదా మాటాడిందీ, దీనిగురించీ అంది. నేను సొమ్ములెక్క చూసుకుంటున్నాను, నువ్వు పుచ్చుకున్నావనుకున్నానన్నా. నువ్వు పుచ్చుకున్నావా అంటే నువ్వు పుచ్చుకున్నావా అని అనుమానం వ్యక్తం చేసుకున్నాం. ఆ రోజు పట్టుకెళ్ళిన బేగ్ లో చూడన్నా. వెళ్ళి బేగ్ తెచ్చి చూసింది, ఏమీ కనపడలేదు, దిగాలు మొహం వేసింది, ’అన్నవస్త్రాలకోసం పోతే ఉన్నవస్త్రాలు పోయినట్టు ఏభైవేల రూపాయల సరుకుపోయిందీ’ అని బాధపడింది.

’నువ్వు పారేసేవంటే నువ్వనకుని ఉపయోగం లేదు, నేనే పారేసి ఉంటాను, అనుమానం లేదన్నా. మనకి ప్రాప్తంలేదు, పోయింది,ఏమీ చెయ్యగలదిలేదు, మరేం అనుకోవద్దు, వస్తువు దొరకకపోగా ఈ అనుకున్న మాటలు మనసుని బాధపెడతాయి, మళ్ళీ నేను చేయిస్తాలే’ అని అనునయించాను. సమాధాన పడలేకపోయింది, అందునా నల్లపూసలగొలుసాయె!.

రోజులుగడుస్తున్నాయి, రోజులేం సంవత్సరాలే గడచాయి, ఆ సంఘటన జ్ఞాపకం వచ్చినపుడు మాత్రం మనసు బాధపడుతూ వచ్చింది, ఏభైవేల రూపాయల బంగారపు సరుకు కదా!.

ఈ మధ్య అవసరానికేదో పుస్తకం కనపడక వెతుక్కుంటున్నా. ’ఏంటీ వెతుకుతున్నారూ’ అంది, ఇల్లాలు. చెప్పేను. ’ఇది అలమారానా? ఎలా తయారు చేసేరు, పుస్తకాలు ఇంటి నిండా పరిచేస్తారు, ఎక్కడపడితే అక్కడ పారేస్తే ఎలా? ఇందులోనే అన్నీనూ’ అని సద్దటం మొదలు పెట్టింది, సద్దుతూ ’ఇందులో కావలసినవేంటో తెలీదు, అక్కరలేనివేంటో తెలీదు, అన్నీ ఇందులోనే, ఇదేంటో ఈ బేగ్ అంటూ, ఒక పాత బేగ్ తీసి తెరచింది. అందులో రెండు రెంచిలు కనపడ్డాయి, ’బండి దానం చేసేరు, ఈ రెంచిలూ ఇచ్చెయ్యలేకపోయారా, బేగ్ తో సరిపోను’ అని లోపలి అర తెరచి, సంచి తిరగేసి దులిపితే ఒక కాగితపుపొట్లం బయట పడింది, ”ఇదేంటో, అన్నీ ఇలా పొట్లాలు కట్టి పెడతారు, ఏముంది ఏనట్టులో, భద్రంగా పొట్లాం కట్టేరు, పాపం’ అనుకుంటూ పొట్లం విప్పింది, ఒక్క సారి ఉలికిపడింది, కెవ్వున కేకేసిందేమో కూడా ఆనందంతో, ’ఇదిగోనండీ, పోయిందనుకున్న, నా నల్లపూసలగొలుసూ’ అంటూ, చేతులు పట్టుకుని ఊపేసింది,భావోద్వేగంతో. నయం బండితో ఈ బేగూ ఇచ్చేసేరుకాదు, న్యాయమైన సొమ్మండీ, నట్టేట్లో పారేసినా నట్టింటికి నడిచొస్తుంది అని ముక్తాయించింది.

ఆవిడ నల్లపూసలగొలుసు కనపడిందిగాని నా పుస్తకం కనపడలేదండి…ఆయ్!